Het was een lange zit en het is laat, maar ik ga met een hoofd vol beelden en informatie naar huis. Met mijn snelle fiets overbrug ik de 9 km in een vloek en een zucht, terwijl ik mijn hoofd op orde probeer te brengen.

Donderdagavond las ik dat de film over De Gaulle zou draaien in Geldermalsen. Ik had de trailer wel voorbij zien komen en vaag bedacht dat het interessant zou zijn. Ik wist toen ook nog niet dat het een tweedelige film was. En dat betekent dat ik nog een filmavond in mijn agenda heb genoteerd.

Deel 1, L’age de fer, lengte 2,5 uur.

De film La Bataille de Gaulle is gebaseerd op het boek A Certain Idea of France: The Life of Charles de Gaulle van de Britse historicus Julian T. Jackson. Voor zover ik kan zien is het nog niet in het Nederlands vertaald. Ik ken het ook niet.

Allereerst: wat weet ik van De Gaulle? Dat-ie lang was (1.96m), een grote neus had, leider van de Franse bevrijding was en later president van Frankrijk. Ja, dat is het wel zo’n beetje. Verder eigenlijk niets. Met deze film komt daar verandering in.

Er lopen twee verhalen naast elkaar in de film. In flitsen en soms iets langere stukken zien we hoe Fernand Bonnier de la Chapelle zijn weg als adolescent probeert te vinden in de chaos van 1940. Hij weigert zich neer te leggen bij de capitulatie voor danwel samenwerking met de Duitsers zoals generaal Pétain dat voor zich ziet. Dit culmineert in een uiterste daad die de Franse politiek daadwerkelijk verandert.

Het andere verhaal is dat van Charles de Gaulle, op datzelfde moment kolonel in het Franse leger, en leider van de 4e pantserdivisie. Dat is waar we hem zien, in een stafauto, op 17 mei 1940, onderweg naar Montcornet, dan al bezet door de Duitsers. De Gaulle zet de tegenaanval in, de slag om Montcornet, maar helaas behalen de Duitsers de overwinning.

De Gaulle, inmiddels bevorderd tot brigadegeneraal, weigert zich als onderhandelaar neer te leggen bij een Franse regering onder Duitse hoede, verlaat Frankrijk en roept in Londen het Vrije Frankrijk uit. Hij probeert zijn landgenoten te verenigen, wat maar slecht lukt. Inmiddels is hem het Frans staatsburgerschap ontnomen en is hij door de Franse regering van Pétain ter dood veroordeeld.

Hij heeft ontmoetingen met Winston Churchill en diens oorlogskabinet. Hij krijgt mondjesmaat steun, weet in Tsjaad een kortegolfzender te bemannen en in Kameroen krijgt hij ook aanhang. Zijn poging om Dakar te winnen mislukt en uiteindelijk zit hij in ballingschap in Hampstead.

Dan zitten de Britten in Noord-Afrika in het nauw. Rommel en zijn pantserdivisies rukken op. Één glimmertje hoop is er. Misschien. Er zitten Vrije Franse troepen onder leiding van generaal Koenig bij Bir-Hakeim.

Tussen maart en juni 1942 vindt daar een verwoestende slag plaats. De Vrije Fransen hebben zich compleet ingegraven in een soort ondergronds vestingwerk, een polygoon. De Duitse tanks worden telkens te grazen genomen en telkens kan een Britse divisie de woestijn ontkomen. Op 11 juni 1942 is de situatie onhoudbaar en moet Koenig zich terugtrekken. Hij en zijn manschappen hebben verrassend weinig verliezen geleden en kunnen zich aansluiten bij de Britse troepen die zich aan het hergroeperen zijn.

Toch is dit geen garantie voor het leiderschap van De Gaulle. Churchill heeft dan misschien wel bewondering voor De Gaulle, maar Roosevelt en de Amerikanen hebben niet zoveel op met de ijzerenheinige Fransman. De Gaulle wordt niet de leider van de Vrije Fransen in Noord-Afrika, nee, dat wordt François Darlan, lid van de regering Pétain, admiraal, minister van Marine, inmiddels Pétains plaatsvervanger en ook minister van Binnenlandse Zaken, Defensie en Buitenlandse Zaken.

Fernand Bonnier de la Chapelle woont inmiddels bij zijn vader in Algiers. Als hij hoort over de slag bij Bir Hakeim, gaat hij er voetstoots vanuit dat De Gaulle als leider van de Vrije Fransen in Algiers voet aan land zal zetten. Als hij de stafauto ziet rijden, vanuit de haven, met de leider van de Vrije Fransen, roept hij enthousiast: ‘Mon general, mon general!’. En dan stapt Darlan uit die door Eisenhower wordt verwelkomd.

Darlan wordt iets later neergeschoten door Bonnier, die daarna voor een Frans executiepeloton staat. Hij wil nog roepen: Leve het vrije Frankrijk, maar de kogels kappen het af.

De film eindigt met De Gaulle achter de BBC microfoons, zijn profiel met de grote neus scherp afstekend tegen het licht. Hij is nu de leider.

Over een paar weken wordt deel twee J’écris ton nom vertoond. Het staat in mijn agenda!