De kapitein Willering staat kaarsrecht op de grote bok als hij als algemeen dirigent de commandant van het Korps Mariniers Ivo Moerman groet met een saluut.
Achter hem staan alle deelnemers van vanavond in het gelid. En dan de afmars. Onder de klanken van o.a. Scotland the Brave verlaten de korpsen het middenterrein. En dan stommelen we de tribunes af. Op naar de trein.
Gelukkig is het maar een klein eindje en dan zit ik in de trein naar huis. Het is bijna kwart voor twaalf als ik, natgeregend en wel, mijn huis instap.

Zo, dit was me het dagje wel.

Na een hele dag orgel- en beiaardmuziek, was ik onderweg naar Den Bosch. Daar vindt in de Brabanthallen de Nationale Taptoe plaats.
In 1987 was ik op vakantie in Schotland en toen we met onze groep in de buurt van Edinburgh kampeerden, hoorde we dat op het kasteelterrein de Tattoo werd gehouden. Geen schijn van kans dat er nog een kaartje was, maar nadien heb ik het meermalen op TV bekeken. Onlangs nog.
Hier in Nederland was het er nog nooit van gekomen. Maar nu is het in Den Bosch! Vanuit Tiel is dat bijna een thuiswedstrijd. Zodoende dat ik na een dag vol muziek naar een avond vol muziek ga.

Het begint buiten al, waar militaire voertuigen staan en de CMV Euphonia Wommels de gasten verwelkomt met vibrafoonmuziek.
Binnen is het al druk aan het worden en ook hier muziek, van Harmonie Oude Post uit Den Bosch. Ik koop een koffie bij één van de vele stands en ga dan maar eens op zoek naar mijn plek. Ik zit vrij laag t.o.v. het middenterrein en ben benieuwd hoeveel ik echt kan zien. (Blijkt achteraf reuze mee te vallen, gelukkig.)

Als je verwacht dat je de hele avond militaire muziek en dan voornamelijk marsen gaat beluisteren, heb je het fout. Er wordt werkelijk van alles gespeeld. The Final Countdown, Chariots of Fire, Fix You van Cold Play, muziek van Phil Collins, zelfs Raspoetin van Boney M komt voorbij in het voorprogramma. En natuurlijk ook diverse marsen.

De avond loopt als gesmeerd. We zijn bij het leger te gast vanavond en dat is te merken aan de timing. Precies om half acht begint het voorprogramma waarin in totaal negen korpsen jonge musici voor een prijs strijden. Vanavond twee korpsen, uit Delft en Schiedam. De jongste deelnemer is zeven! Ze krijgen uiteraard een enthousiast applaus, maar de sergeant-majoor en de korporaal zijn degene die hen beoordelen. Ze moeten tot zondag wachten voor de uitslag.

Om stipt acht uur begint het programma met een militair ceremonieel. Commandant Moerman neemt de eregroet in ontvangst. Tromgeroffel, acht maten uit de Mars van de jonge Prins van Friesland en het saluut. Deze mars stamt uit het begin van de 18e eeuw en wordt ceremonieel gespeeld als buitenlandse gasten worden ontvangen door ministers, zonder aanwezigheid van leden van het Koninklijk huis. Niemand weet wie de componist is, maar de mars is opgedragen aan Johan Willem Friso van Nassau-Dietz, je weet wel, die in 1711 bij de Moerdijk om het leven kwam.

Op het podium zit het Orkest van Koninklijke Luchtmacht die vervolgen met de Soldaat van Oranje. Verder zullen ze pauzemomenten opvullen als podiumorkest. Zij zijn de enigen die niet meelopen, deze avond.
Het enige burgerorkest is Exempel uit Brabant, en ik moet zeggen dat ik zwaar onder de indruk ben van hun optreden.
Het meedoen is niet voorbehouden aan Nederlandse corpsen. In het kader van het thema van de Taptoe ‘beschermen wat ons dierbaar is‘, zijn ook twee bijzondere buitenlandse gasten uitgenodigd: het legerorkest uit Letland en de militaire band uit Oekraïne.
Ook de veteranen worden niet vergeten. Hiervoor komen UN-auto’s de hal ingereden waaruit soldaten springen die op verkenning gaat met geweren en mijnenzoekers. De operatie UNMEE wordt hiermee herdacht, de United Nations Mission in Ethiopia and Eritrea tussen 2000 en 2008 waaraan ook Nederlandse militairen deelnamen.

Wie ook niet kunnen ontbreken op zo’n parade? De Massed Pipes & Drums, ofwel de doedelzakken en trommels. Mét danseressen die o.a. de zwaarddans uitvoeren.

Precies om negen uur is er een half uur pauze, om half tien start het tweede deel en om iets over half elf is het afgelopen.
De eindceremonie is erg mooi, bijna ontroerend. Het beroemde lied Danny Boy klinkt, ook gespeeld door een eenzame doedelzakspeler hoog op de tribune. Dan volgt hoog op de andere tribune het taptoe signaal door een trompettist. We staan dan inmiddels allemaal en dan volgt een gezamelijk gespeeld Wilhelmus.

Na de groet volgt de afmars en dan mijn eigen afmars.

De achtergrond van zo’n parade als deze taptoe is eigenlijk heel simpel. Op een slagveld met al zijn rumoer, geschreeuw en geschiet, zijn geschreeuwde commando’s moeilijk te volgen.
Met hulp van trompet of trommel zijn makkelijk signalen te geven. Ook is het makkelijk in de maat te lopen op de slag van een trommel of trommels. Daarnaast moest legermuziek ook angst inboezemen. Gisteravond was dat goed te merken, toen de doedelzakspelers begonnen. Als ze allemaal tegelijk de doedelzak met lucht vullen, klinkt er een klaaglijk, bijna loeiend geluid. Als je dat hoort van je tegenstander… ik denk dat de koude rillingen je over de rug zouden kunnen lopen.

In de 19e eeuw werd militaire muziek symbool van de natie, terwijl het tegenwoordig een hoog ceremonieel gehalte heeft. De militaire taptoe heeft zijn oorsprong in de verbinding tussen burger en militair, waarbij optredens werden gegeven door militaire muziekkapellen. De naam taptoe is als tattoo een internationaal leven gaan leiden.

En de naam? Taptoe betekent precies dat: doet den tap toe. Als in de 17e eeuw in een militair kampement of een militaire plaats een signaal werd geslagen of geblazen moesten de kroegbazen hun tap toe doen, stoppen met tappen. Dit signaal werd later het officiële teken dat de dag in het garnizoen ten einde was. En bij Dodenherdenking klinkt dit signaal ook.

The Last Post, het Britse signaal, is afgeleid van de Nederlandse taptoe toen Britse soldaten die in de Lage Landen gelegerd waren dit signaal meenamen. Vandaar dat beide signalen zo op elkaar lijken.

En een tattoo als in een tatoeage? Dat heeft een heel andere herkomst. Het komt van het Tahitiaanse woordt tatu of tattau, wat streep, vlek of markering betekent.

Deelnemers

• The International Tattoo Highland Dance Team
• Army Orchestra Of The Latvian National Armed Forces
• Military Band of the Ukrainian Ground Forces
• Koninklijke Militaire Kapel ‘Johan Willem Friso’
• Marinierskapel der Koninklijke Marine
• Orkest Koninklijke Luchtmacht
• Orkest Koninklijke Marechaussee
• Fanfare ‘Bereden Wapens’
• Show- & Marchingband Exempel
• Tamboers en Pijpers van het Korps Mariniers
• Drums & Pipes Politie-eenheid Limburg