Ik zit op spelden. De trein staat stil, net voor station Den Bosch, en ik heb maar zes minuten om over te stappen. Twee minuten te laat komen we binnen en ik ga hardlopend naar de roltrap…. die het niet doet. Snel de gewone trap, spoor 6 de roltrap naar beneden en hé, hé, ik zit net en de conducteur fluit.
Tuurlijk had ik een trein later ook gekund, maar dan had ik wel een lekker stuk kersenvlaai gemist.
Want om 10 uur zit ik in het Munsterhof in Roermond achter een cappuccino met vlaai. En een klein beetje échte slagroom. O, wat lekker.

Het is vandaag Nationale Monumentendag én Nationale Orgeldag en de officiële opening vindt vandaag plaats in… Roermond.
Over de Markt loop ik richting de Sint-Christoffelkathedraal. Binnen loop ik meteen de naamgever meerdere malen tegen het lijf: Sint Christoffel met zijn staf en op zijn schouder het Christus-kind.

In het programmaboekje en de diverse lezingen wordt de veelkleurigheid van het orgel geprezen en deze kerk lijkt hiervoor te zijn uitgekozen. De kerk heeft series gebrandschilderde en glas-in-loodramen uit de laatste anderhalve eeuw en de serie bij de doopkapel is uiterst kleurig, met fel roze-rood, koningblauw en purper.

De kerk heeft al heel wat doorstaan sinds de bouw in 1410 werd gestart. De laatgotische kruiskerk werd uitgebreid in de 15e eeuw. Het koor werd een hallenkoor en het schip werd vijfbeukig. In 1554 brandde de kerk nagenoeg volledig uit. In 1661 werd de herbouwde kerk de bisschopszetel ofwel kathedraal van het bisdom Roermond.

De kerk geurt nog naar de wierook van de ochtenddienst en ik loop op mijn gemak een rondje. Overal hangen en staan de prachtigste religieuze kunstwerken, van heel oud tot heel nieuw.
Aan de overzijde van het transept hangt een prachtig 17e eeuws schilderij met de hemelvaart van Jezus. De omringende ramen zijn 21ste eeuws en hernemen het thema van het schilderij, waardoor een heel bijzonder tafereel ontstaat.
Ik zie een klein beeld van Sint-Anna-ten-drieën, van de hand van de Meester van Elsloo, vroeg 16e eeuws. Een bordje wijst me naar achter het hoofdaltaar waar het Dalheimer kruis staat. Dit kruis komt uit een klooster in Dalhem, vandaar de naam, en stamt uit ca 1300. Het stond in de omgeving bekend als ‘miraculeus beeldt van het heijlig cruys’ waaraan wonderen en genezingen werden toegedicht.
Ik loop langs de 18e eeuws biechtstoelen -die je grappig genoeg niet mag betreden- met hun prachtig gesneden beelden. Ik vergaap me aan alle ramen.

Maar dan ga ik een plekje opzoeken. We luisteren naar een paar lezingen over de Roermondse orgels en over het orgel als klinkend en vooral kleurrijk erfgoed, terwijl tussendoor Jo Louppen, organist uit Kerkrade, het orgel presenteert met muziek van Bach en variaties van Böhm over ‘Herr Jesu Christ, dich zu uns wend’.

Het huidige orgel stamt uit 2017-2018.
Vorige orgels gingen in 1892 (torenbrand) en 1945 (terugtrekking Duitsers) met de toren verloren. Het orgel uit 1957 werkte niet naar behoren. De vorige deken van de kerk vertelt hoe hij als kind hier ter kerke ging en toen al dacht dat er iets niet klopte aan het orgel. Toen hij zelf aan het roer van de restauratie/herbouw kwam te staan, is het orgel compleet op de schop gegaan. Nu staat er een instrument dat de stijl van de vroege 19e eeuw als uitgangspunt heeft, met een groot deel van het pijpwerk uit 1957.

Tijd voor de lunch. Én beiaardspel.
Ik vind een prachtig plekje waar ik zicht het op het beiaard en goed kan luisteren, over de martkgeluiden heen. De klokken klinken daarvoor hard genoeg.
En ja, ik kijk ook naar het beiaard.
Het beiaard is gebouwd in de toren van het 16e eeuwse stadhuis en in 1982 geschonken aan de stad bij het 750-jarig bestaan.
Rond de toren staan acht beelden en die groep stamt uit 1995 en rond het middaguur draaien en bewegen deze figuren.
Beiaardier Rosemarie Seuntiëns zal een uur lang concerteren en ik zie dat de beelden van tijd tot tijd op haar muziek bewegen. Architect Cuypers groet door zijn hoed af te nemen, vorstin Maria Theresia beweegt haar hand, de nar draait zijn hoofd 360 graden om zijn nek terwijl hij een stokpaardje berijdt, bisschop Van Hoensbroek knikt minzaam, terwijl de orgeldraaier (met zijn aapje) draait, de papierschepper schept en de kleermaker naait. De smid heeft bliksemschichten in zijn hand en lijkt meer op de god Vulcanus of de god Thor terwijl hij de bliksem gooit.
Prachtig, wat een mooi gezicht. En een mooi geluid.

Op naar lokatie twee. Door de kloosterpoort zie ik een 16e eeuwse kapel maar binnen is de 18e eeuw aanwezig. De kapel is toen in Rococo-stijl heringericht. Rococo komt van het Franse rocaille voor schelp en overal zijn niet-symetrische versieringen aangebracht. Het lichtroze plafond is versierd met witte guirlandes en donkerblauwe banden. In de naastgelegen kapel is de sfeer anders, meer ingetogen, met felgekleurde glas-in-loodramen.

De organist licht zijn programma toe en dan vertrekt naar het mooie Louvingy-orgel. Dit orgel is uit 1851 en id meermalen onderhanden genomen. Het laatst in 2005-2006 waarbij pijpwerk van Robustelly uit een Eupens orgel werd gebruikt. Vandaar dat het ook wel een Robestelly-orgel wordt genoemd.
De organist heeft een prachtig programma met muziek van drie componisten die uit de omgeving van Luik komen en dan nog twee Portugese componisten. Het merendeel van de muziek is onbekend en daarom ook zo leuk. De Batalha verbeeldt een veldslag en dat is ook werkelijk te horen. Hoefgetrappel, tromgeroffel, trompetten, krijgsgewoel, het komt allemaal voorbij. Gemaakt door een priester, want in zo’n Batalha werd de strijd tussen goed en kwaad verbeeld.

Op naar de volgende kapel, de Ursulakapel uit 1905, van de hand van Jos Cuypers, zoon van. Gebouwd voor het toenmalige Ursulinenklooster. Het neogotische interieur is verdwenen en de nagenoeg alles is witgesaust. Maar we komen niet voor de kerk, maar voor een claviorganum.
Midden op het podium staat een vierkant kastje op poten, mooi versierd met iets wat op schildpad lijkt (maar het gelukkig niet is), ervoor een kruk, ernaast een muziekstandaard en een keukentafeltje.

Wat is dat nou weer? Een claviorganum is een combinatie van een virginaal of spinet en een pijporgel. Momenteel zijn er nog twee of drie van deze instrumenten in musea aanwezig en Kamiel Dokx geeft een korte toelichting. Hij heeft nl. dit instrument gebouwd als afstudeerproject m.b.v. oude tekeningen maar ook door de museumstukken op te meten.
André Poortvliet zal het bespelen terwijl Kamiel de balgen bedient. Wij als toehoorders zijn ontzettend verrast, zeker als het spinet uit het kastje wordt gehaald en op de keukentafel wordt gezet. Daar was-ie dus voor. In het kastje kan het geluid lastig weg, maar zo kunnen we ook het spinet goed horen.
Als het instrument compleet is, kunnen met wat ingrepen beide klavieren worden gekoppeld en hoor je zowel orgel- als spinetklanken. Wat een verrassing!

Lokatie vier: de grote grijze Munsterkerk. Munster, de naam zegt het al. Het is een voormalige kloosterkerk. Munster komt van het Latijnse monasterium, klooster.
De kerk stamt uit het begin van de 13e eeuw, is gebouwd in laat-Romaanse stijl en is niet alleen gebouwd als kloosterkerk, maar ook als grafkerk voor de kloosterstichter, Gerard III van Gelre, en zijn familie. Alleen Gerard en zijn vrouw Margaretha van Brabant zijn er uiteindelijk begraven en nog steeds staat hun 13e eeuwse grafmonument prominent voorin, onder de vieringkoepel. Zij zijn liggend afgebeeld, mooi gekleed, met hun ogen bijna dicht. Als je hun blikrichting volgt, zie je een 11e eeuws Christusbeeld op de koepelrand staan.

Cuypers heeft deze kerk gerestaureerd, liever gezegd aangepast, en het was één van zijn eerste opdrachten. Zijn wijzigingen waren controversieel en hoewel hij bijval kreeg van een Franse architect, vertrok hij toch naar Amsterdam. Wel was zijn naam nu internationaal gevestigd.
Het neogotische interieur van Cuypers is zo’n 65 jaar geleden verwijderd, extern bleef het in Cuypers’ stijl.

Ook hier loop ik op mijn gemak de kerk door. Er is zoveel moois te zien. Die grafbeelden, een altaarretabel uit begin 16e eeuw, een Mariabeeld van rond 1500, een ongedateerd putbeeld (een Maria met kind dat ooit als beschermheilige bij een waterput stond), een grafleggingsgroep. Via een smalle wenteltrap kom ik op de verdieping van de zijbeuk en vandaar op het orgelbalkon.
Het orgel staat in de zijbeuk verwerkt en is een herbouw uit 2010 door Verschueren van het Franssen-orgel uit 1890-1891.
Organist Arno Kerkhof heeft gekozen voor orkestrale werken zoals de ouverture Tancredi van Rossini en de Bloemenwals van Tsjaikovsky.

Inderdaad, ieder orgel is anders.
We gaan weer naar de Sint-Christoffelkathedraal, waar Jo Louppen het slotconcert verzorgt, met Bach, Mendelssohn, Krebs en Strategier.
Tussendoor spelen twee jonge organisten, de broers Golsteijn, op het Doe-orgel, net als tijdens ochtendbijeenkomst. Dit orgel is een bouwpakket dat door kinderen onder leiding van een organist of orgelbouwer in elkaar gezet kan worden. Tekeningen hiervan zijn over de hele wereld verkocht en er moeten misschien wel honderden van dit soort orgeltjes bestaan.
Het leuke is dat het bespeelbaar is en laten de beide broers horen.

Tijd om op pad te gaan! Op naar…