Het was weer vroeg, vanmorgen. Ik was na de hitte van gisteren toch goed opgeknapt en nu stap ik in de trein naar het hoge Noorden. De lift is daar defect en met twee medereizigers heisteren we fietsen en bagage de lange trap af naar beneden.

Maar rond 10 uur zit ik in de Ebbingestraat achter de koffie, mijn route te plotten. Sanitaire stop, oortje in en door het Noorderplantsoen rij ik naar de Hunzedijk en bij het kleine dorpje Noorderhoogebrug zit ik op het platteland.

Langs lange polderwegen ga ik op Sauwerd aan. Van Klein-Wetsinge fiets ik naar Groot-Wetsinge op een pad van bakstenen, dat vergeven is van de mollenritten. Slecht rijden in een mooie omgeving.

Want mooi is het! Ik fiets richting het Reitdiep. Overal in het landschap liggen verscholen waterlopen, het Oude Diepje, de Wetsingermaar. En ook het Reitdiep ligt verborgen achter de hoge dijk. Bij Garnwerd ga ik op de kade mijn brood opeten. Achter me staat café Hamming sinds 1876.

Het is warm, maar de lunch helpt en ik stap weer op. Langs mooie fietspaden slinger ik door gehuchtjes met namen als Allingahuizen, Schapehals en Schilligeham. Waar het Winsumerdiep in het Reitdiep uitmondt ligt het Schaphalsterzijl.

Ik laat de knooppunten even voor wat ze zijn en ga met hulp van Google maps naar mijn eerste bestemming. Na Warfhuizen staat aan de kant van de weg een Koude-Oorlogrelict, een luchtwachttoren van raatbeton.

Wehe-den Hoorn, dat is mijn eerste stop van vandaag. Sinds een paar jaar zit in de oude katholieke basisschool een kunstcentrum, gewijd aan de Ploeg.

De Ploeg was een kunstenaarscollectief dat in 1918 in de stad Groningen is opgericht. De naam ‘ploeg’ gaf aan dat men iets nieuws wilde beginnen, dat men kunst ging ‘ontginnen’, de aarde moest omgewoeld.

Het is een klein museum en de tentoonstelling die nu loopt gaat over de band met de stad Groningen zelf. Ook hedendaagse kunstenaars zijn opgenomen, niet als contrast, maar juist als een soort voortzetting.

De brasserie annex winkel wordt gedomineerd door een enorme muurschildering van Ploeg-lid Van der Zee uit 1958. Deze hing in of liever was aangebracht op een muur van de Winkler Prins Mavo in Veendam. Deze school werd gesloopt en wat moet je met deze schildering? Fondsenwerving en heel veel technisch vernuft waren nodig om de muur in zijn geheel van het sloopterrein naar hier te brengen, om het vervolgens door een sleuf in het dak op zijn plek te zetten.

Op naar mijn tweede doel van vandaag. Het is hard gaan waaien, merk ik, maar in Eenrum is de kerk open en daar stop ik toch. De kerk, ooit gewijd aan Fabianus en Sebastiaan, is laat-Romaans, uit de 13e eeuw, met een 17e eeuwse toren. Bij de preekstoel staan twee bijzondere doopvonten: een 11e eeuws lavastenen vont uit één stuk gehouwen en een 18e eeuws houten doopvont met ruimte voor twee bekkens.

Als ik buiten kom, lijkt het wel koud. De wind waait nog steeds fors en en komt uit het noordwesten. Zeewind! en de volgende kilometers is dat duidelijk te voelen én te zien. De lucht is melkwit en boven het land lijkt wel een waas te hangen.

Net voor Warffum ligt Breede, een piepklein dorpje. Ik meen een kerktoren te zien, een rode ui, bijna Russisch aandoend. Die blijkt te horen bij het kerkje van Breede, een klein witgepleisterd zaalkerkje van rond 1300. Ik loop het pad af en probeer de deur. Ja, open! Gauw even binnenkijken. Er ligt een blad met informatie over het interieur. Het blijkt dat de preekstoel een ingebouwde stoof heeft. Gauw het trappetje op, en ja hoor, in de bodem zit een luikje met 108 gaatjes, volgens het informatieblad. Ik heb ze niet nageteld.

Op naar Warffum. Bij de Spar sla ik even wat proviand in en dan ga ik naar de Sebastiaankerk. Die is ook open. Ik was hier al eens eerder, maar het blijft mooi. Een 17e eeuwse toren, 19e eeuwse kerk die de oorspronkelijke 11e of 12e eeuwse omhult en verbergt.

Ik daal vanaf de kerk af naar de voormalige pastorie of weem. Daar heb ik vanmiddag een rondleiding. Ik ben sinds vorig jaar lid van de Vereniging Hendrick de Keyser en zij zijn sinds een tijdje eigenaar van deze weem.

Grietha en Mijnhard Scheers wonen hier sinds 1972 en hebben de eigendom overgedragen vanwege de bijzondere geschiedenis en ouderdom van dit grote huis.

Mijnhard vertelt ons in de grote woonkamer (vroeger catechesatielokaal) over de jarenlange restauratie en daarna krijgen we een rondleiding van zijn vrouw.

Het is nu een heel groot en gerieflijk woonhuis, maar de oudste delen stammen uit de 13e eeuw. Er is een 17e eeuwse trap met daaronder het oude secreet (toilet), een grote kelder met oude plavuizen, een 16e eeuwse gotische schouw. In het oudste deel zijn overal oude raamomlijstingen en -openingen blootgelegd.

Heel bijzonder is dat in 1917 op zolder een kist werd gevonden met daarin zorgvuldig bewaarde eigendommen van de katholieke kerk: een kelkvoet, een 10e of 11e eeuws reliekschrijn, een gotisch altaardoek en een 15e eeuwse kazuifel. Zo bijzonder, dat ze nu in het Groninger Museum liggen en nooit mogen worden uitgeleend.

Dit huis is gebouwd als wedeme voor de pastoor van de Sebastiaankerk. Een grote zaal met daarnaast een kelder met daarboven drie verdiepingen. Boven de grote zaal was een opslagzolder. De zaal werd gebruikt door het bestuur,  de pastoor gebruikte de rest. De pastoor was ook nog boer om in zijn levensonderhoud te kunnen voorzien. Terzijde: Wedeme betekent bruidsschat of kerkgoed. De kerk had bezittingen en een deel daarvan werd gebruikt voor dit huis. Wedeme werd later verkort tot weem, weme of wemme.

Het is inmiddels zes uur geweest en ik vat de laatste kilometers aan. In Rottum is mijn overnachtingsadres, in de voormalige diaoniehuisjes. Na de douche zit ik op het terras. Ik zie Kantens liggen, het is stil, in de verte kan ik zo nu en dan een machine horen.