Ik wandel vanaf kantoor in Houten, naar Utrecht. Ik passeer Fort ’t Hemeltje, het jongste en modernste fort van de Nieuwe Hollandse Waterlinie, gebouwd in 1877-1881. De lieflijke naam dankt het aan de boerderij annex herberg die vlakbij stond. Ongeveer hier lag het Houtensepad naar Utrecht, op de plek waar nu de A27 raast.
Dat geraas is duidelijk aanwezig als ik door de buurtschap Wayen loop. Huizen en boerderijen langs een weggetje, een sloot, knotwilgen en koeien. En betonnen schietopstanden onder de hoogspanningsmasten, dat ook.
Vanaf hier loop ik parallel aan de Koppeldijk naar Lunetten waar in de bosschages gelijk minder van de snelweg te vernemen is. Rechtsaf langs het Inundatiekanaal, dat door een aantal karakteristieke houten bruggen wordt overspannen. Ik vermoed dat ze gemodelleerd zijn naar oude geniebruggen.
Vlak voor de eerste lunet sla ik af. Ik ga een plekje opzoeken voor een pauze. Aan de Vaartsche Rijn zit ik op een terrasje. Een 0.0 biertje, een donkerende avond, een concert in het verschiet.
Langs de singel loop ik naar Tivoli Vredenburg, waar het Engelse koor Tenebrae Renaissance muziek uit de Tudor-tijd zal uitvoeren.
Nu wil het geval dat ik onlangs een serie heb gekeken op National Geographic met de ominueuze titel ‘How the Tudors lost their heads’. Nu ging het niet zozeer om de Tudors zelf die een kopje kleiner werden gemaakt maar om mensen in hun omgeving die de macht van de vorst in kwestie bedreigden.
Hoezo woelig? En als ik de geschiedenis van de Tudors er een beetje op nakijk, kunnen ze nog zo’n serie maken. Wie weet?
Tussen alle onthoofdingen door was er ook nog de afscheiding van de kerk van Rome, met de stichting van de Anglicaanse kerk als gevolg. Bleef je katholiek,dan was je je leven niet zeker.
Des te bijzonderder is het dat ik vanavond in Tivoli Vredenburg een concert beluister met muziek van componisten die ook aan het hof werkten, maar katholiek bleven én muziek voor de verscholen katholieke diensten maakten. En toch in leven bleven. Door behendig manoeuvreren, hun katholieke geloof zoveel mogelijk te verbergen maar ook en vooral door hun vakmanschap wisten ze hun baan en hun leven te behouden.
Het koor Tenebrae (wat duisternis, schaduwen of nacht betekent) zingt in de Grote Zaal van TivoliVredenburg zeven composities van vier componisten uit de Tudor-tijd. Op één na zijn deze stukken in het Latijn. Sommigen stukken zijn geschreven voor de katholieke eredienst die weer werd toegestaan onder Mary I, maar van Tallis klinkt ook een Engelstalig stuk dat duidelijk geschreven is voor de Anglicaanse eredienst. Het concert heeft de speelse naam ‘Playlist for the Tudors‘ meegekregen, maar voor de componist in kwestie zal het soms hachelijk balanceren geweest zijn.
Des te mooier is het, dat hun muziek nog steeds tot klinken gebracht wordt.
How the Tudors lost their heads’
- Perkin Warbeck, onthoofd 23 november 1499. Hij beweerde één van the Princes in the Tower te zijn, en daarmee rechtmatige troonpredentent namens de Plantagenets.
- Anne Boleyn, onthoofd 19 mei 1536, echtgenote van Henry VIII, onder het voorwendsel dat ze niet alleen overspel maar zelfs incest zou hebben gepleegd.
- Margaret Pole, gravin van Salisbury (Somerset, 27 mei 1541. Als edelvrouw met zelfstandig recht op grondbezit en laatste afstammeling van het afgezette koningshuis Plantagenet werd ze als bedreigend gezien.
- John Dudley, hertog van Northumberland, onthoofd 22 augustus 1553, wegens landverraad. Hij zou lady Jane Grey op de troon hebben willen helpen. NB: zijn vader Edmund was in 1510 ook onthoofd.
- Mary Queen of Scots, onthoofd 8 februari 1587, wegens hoogverraad omdat zij de troon van Elisabeth I zou hebben willen overnemen.
- Robert Devereux, 2e graaf van Essex, onthoofd 25 februari 1601 wegens een staatsgreep tegen Elisabeth I.
Tudor-vorsten
- Henry VII (regeerde van 1485-1509)
- Henry III (regeerde van 1509-1547), een zoon van Henry VII
- Edward VI (regeerde van 1547-1553), een zoon van Henry VIII
- Lady Jane Grey (9 dagen in 1553), een afstammeling van Henry VII
- Mary I (regeerde van 1553-1558), eerste dochter van Henry VIII
- Elisabeth I (regeerde van 1558-1603), tweede dochter van Henry VIII
Componisten in dienst van de Tudors
- Thomas Tallis, 1505 (?) – 1585). Tallis diende aan het hof als componist, docent en uitvoerend orkestmuzikant/zanger voor Henry VIII, Edward VI, Mary I en Elisabeth I.
- William Mundy (circa 1530 – vóór 1591) was een Engels componist ten tijde van de Reformatie onder Henry VIII.
- Robert White (ca. 1538 – 1574) werd in 1570 benoemd tot organist en koorleider van de Westminster Abbe ten tijde van de regering van Elisabeth I
- William Byrd (circa 1543 – 4 juli 1623) was componist, zanger en organist ten tijde van Elisabeth I.
