Wat moet het een wirwar geweest zijn, voor een buitenstaander tenminste. Overal water, overal bootjes, rokende mannen, gepraat, geschreeuw en gelach zo nu en dan, nummers die werden geroepen, een bootje dat verder mag varen, met de boom voortgeduwd of gekloet zoals ze hier zeggen.

Vanmorgen ben ik vroeg vertrokken. Om 10 voor zeven zit ik in de trein richting Alkmaar. Door een actie kan ik eersteklas reizen. Deze laatste zaterdag van het jaar is het al bijzonder rustig en in de eersteklas nog rustiger dan normaal. Heerlijk relaxt!

Bij Zaandam zie ik de zonsopgang en om kwart voor negen kom ik aan op Alkmaar. Ik heb een route uitgezet naar mijn bestemming: de Broekerveiling.

Vanuit de binnenstad loop ik langs het voormalige dorpje Oudorp, nu een wijk van Alkmaar. Vlak voor de Molenkade kom ik bij twee onopvallende dingen. Naast het pad zie ik betonblokken staan. Tankversperringen? Hier? Jawel, deze zogenoemde drakentanden zijn onderdeel van de Atlantikwal. Op deze plek was een wegversperring opgeworpen.

Aan de overkant van de weg ligt een stuk weiland, rietpluimen langs de sloot. Niets te zien, toch? Ooit stond hier Middelburg, een 13e eeuwse dwangburcht van Floris V, die midden tussen de dwangburchten Torenburg en Nieuwenburg in stond. De fundamenten liggen onder het gras en dit stuk grond is daarom een monument.

Langs de Hoornse Vaart (genoemd naar de trekschuit op Hoorn) staan vier strijkmolens, zo genoemd vanwege de geringe opvoerhoogte. De molen strijkt het water als het ware weg. Zes werden er in de 17e eeuw gebouwd, maar de zesde brandde af in 1677, de eerste werd afgebroken en in het Openluchtmuseum in Arnhem opgeslagen. Bij een luchtaanval ging de molen daar alsnog verloren.

De vier overgebleven molens zijn een plaatje op deze ochtend. Het is aardig en fris weer met wat zon.

Terzijde: dit gebied heet de Zes Wielen en dat heeft niets met de zes molens te maken en ook niet met dijkdoorbraken. Nee, aan de Hoornse Vaart lagen drie overtomen, een installatie om een schip over land van het ene water in het andere water te trekken. Zo’n overtoom heeft twee grote wielen voor het opwinden. En dat maal drie… is?

Bij de Bolbrug, de spoorhefbrug over het Kanaal Alkmaar Kolhorn, daal ik af naar het kanaal en bij de Broekersluis ga ik het dorp Broek in.

De Langedijk is een 7,2 km lange dijk waaraan Broek, Zuid-Scharwoude, Noord-Scharwoude en Oudkarspel liggen. De dijk stamt uit in elk geval de 14e eeuw.

Dit hele gebied, ca 70 km², bestond uit de dijk met bewoning en daaromheen 15.700 (!) eilandjes, akkertjes omringd door een sloot, waarop tuinbouw bedreven werd. Iedere tuinder had een paar schuiten, om naar en van zijn akkertjes te varen, om groente te verhandelen etc.

Dat verhandelen duurde lang en was omslachtig. Om die reden werd in 1887 veiling bij afslag ingevoerd. Er wordt hoog ingezet, de prijs daalt snel en degene die het eerst ‘Mijn!’ roept, heeft de partij gekocht.

Eerst was dat op het water in de buitenlucht, toen werd er een overdekte tribune gebouwd en in 1912 het huidige unieke veilinghuis. De buitenkant is lichtgeel met groen en luiken in Jugendstil.

Er werd een overdekte wachtplaats gebouwd voor de tuinders, waar ze konden wachten tot ze de veilinghal konden invaren. De vaargoten zijn omzoomd met steigers.

De veilingklok maakte een eind aan het probleem dat meerdere mensen een partij tegelijk konden hebben gemijnd. We mogen als bezoekers meedoen in de veilinghal.

Een schuit komt binnenvaren met twee dames in Westfriese dracht. En dan mogen we bieden op kiwi’s, radijsjes, appels, zuurkool en wortels. En dat valt nog niet mee. Je drukt te snel of te laat, en zo zal het de handelaars ook vergaan zijn.

De veiling was de eerste doorvaarveiling in de wereld en bleef in bedrijf tot 1973. Inmiddels was de ruilverkaveling in volle gang, fuseerden veilingen en was er geen behoefte meer aan de Broekerveiling.

De gemeente kocht het complex en kon er met overheidssteun een museum van maken. Inmiddels is het uitgebreid met een entreegebouw waarop een uitvergroting van een luchtfoto van het rijk der duizend eilanden is afgebeeld.

Na de rondvaart door een stuk van dit gebied dat in originele staat bewaard is gebleven, wandel ik het museum uit langs het beeld van een witte kool, ca 2 meter hoog. Op naar station Heerhugowaard om de trein terug te pakken.