In de Bajes is het goed toeven. Ja, echt, zo heet het restaurant waar ik lunch. Geen wonder, want gevestigd in de ongenaakbaar ogende Blokhuispoort, de voormalige gevangenis. Nu een verzamelgebouw voor de bibliotheek, een hostel, restaurants en diverse andere bedrijfjes.

Ik wandel een rondje Leeuwarden op deze bevrijdingsdag. Start uiteraard bij Douwe Egberts aan het Zaailand voor koffie mét.

De Oldehove is al bijna 500 jaar beeldbepalend voor Leeuwarden. Al bij 10 meter hoogte ging de toren scheef hangen. Er werd verder gebouwd maar uiteindelijk is de toren nooit voltooid. De uit 1100 stammende Sint Vituskerk waarvoor deze toren bedoeld was, werd eventjes de kathedraal van het bisdom Leeuwarden. (Kathedraal = bisschopskerk, afgeleid van cathedra = zetel). De hervorming was de nekslag voor de kerk. Nog voor 1600 was ie afgebroken en begin 18e eeuw totaal gesloopt.

Leeuwarden is op drie terpen gebouwd: Hoek, Nijehove en Oldehove, waaraan de toren z’n naam ontleent. Leeuwarden komt waarschijnlijk van deze drie terpen of wierden, die bescherming of luwte gaven. Luwe Wierden werd uiteindelijk Leeuwarden.

Het Prinsessehof was ooit de zetel van de Friese Oranjes. Johan Willem Friso verdronk bij het oversteken bij Moerdijk en zijn vrouw Maaike-Meu (Marie Louise van Hessel-Kassel was haar naam) regeerde in naam van hun zoon, en later werd ze ook regentes voor haar kleinzoon. Respectievelijk de latere Willems IV en V. Op de zijgevel een groot tegeltableau waarin haar nageslacht staat afgebeeld: alle gekroonde hoofden van Europa stammen van haar en haar man af.

De prachtige Jacobijnerkerk staat in een stille omgeving, waarin veel gebouwen teruggaan op oudere voorgangers. Van het kloostercomplex waar de kerk ooit deel van uitmaakte rest nog de kosterij. Speciaal voor de Oranjes is er een toegangspoortje in de kerk gemaakt, getooid met een oranjeboompje.

Leeuwarden is een prachtige stad met mooie straten en straatjes, grachten, boogbruggen, oude panden en veel rust, zelfs op deze dag.

Ik kom langs de kanselarij, gebouwd net voor de 80 jarige oorlog, in opdracht van Philips II van Spanje. Het prachtige gotische gebouw is bekroond met een beeld van pa Karel V.

De Bonifatius kerk uit de 19e eeuw is de grootste kerk van Friesland en gebouwd door Pierre Cuypers. De neogotische stijl was, na het herstel van het Nederlandse bisdom, voor Rooms-katholieken een soort verlangen naar het roemruchte verleden, naar de echte Gothiek.

Van de Blokhuispoort loop ik weer het centrum in en bij de Doopsgezinde kerk word ik uitgenodigd voor een meditatieve viering. Rituelen en stilte brengen rust.

Ik loop nog langs de Oude Waag, nu een restaurant. Maar in het nog niet zo verre verleden werden hier jaarlijk tienduizenden kilo’s boter en kaas verhandeld.

Leeuwarden heeft ook diverse hofjes, hier gasthuizen genoemd. Sommige zijn heel oud, anderen zijn in later tijd herbouwd, zoals het Gabbema Gasthuis. Duidelijk Art Deco, maar teruggaand op een schenking uit de 17e eeuw.

Opvallend zijn de vele gedichten op ramen of in de grond op een grote stenen plaat afgedrukt. In het Nederlands en het Frysk.

Het Zaailand is het grote centrale plein van Leeuwarden waar oude en nieuwe gebouwen elkaar ontmoeten. Het 19e eeuwse Paleis van Justitie staat er tegenover het nieuwe Fries Museum. Overigens was dit ooit een stuk bouwland buiten de stad. Toen het eenmaal binnen de stad lag, kreeg het plein de naam Wilhelminaplein. Maar die naam burgerde nooit in.

Na een bezoek aan het museum ga ik op huis aan. Buienradar voorspelt niet veel goeds en inderdaad, nog voor Grou regent het.