Weet je, er zijn van die dagen…
Vanmorgen ging de wekker om half 7 en om iets voor achten ben ik op Utrecht Centraal. Ik stap op mijn fiets om te beginnen aan wat een geweldige dag zal worden. Een paar weken geleden had ik gelezen dat er vandaag een orgelfietstocht op de grens van Utrecht en Noord-Holland zou worden gehouden. Tja, en dan ben ik verkocht. Alleen het weer zou natuurlijk een factor kunnen zijn.

Maar vandaag is het werkelijk prachtig weer, mijn soort zomerweer. Niet te warm, soms een bijna koele wind, lekker zonnetje, prima vol te houden, dit.
Start van de orgeltocht is in Nederhorst den Berg, maar het was zulk geweldig mooi weer, dat ik maar vroeg vertrok om van Utrecht de Vecht langs te fietsen naar Nederhorst den Berg.

Het was erg fris en zelfs mistig, je ziet dat de herfst al in aantocht is, en in Utrecht is het stil. Op het Smakkelaarsveld waar op doordeweekse dagen duizenden fietsers rijden, ben ik de enige. Er rijden een paar bussen en ik sla af naar het laatste stukje Oudegracht en dan fiets ik langs de Vecht en die zal ik de komende dag eigenlijk niet meer uit het oog verliezen.

Er is bijna geen wind en zo vroeg nog erg weinig verkeer, zowel op de weg als op het water. Al snel rij ik langs de eerste tekenen van de buitenplaatsen waar de Vecht zo bekend om is. Het theehuis van Rosendaal en vlak daarnaast het hek van Doornendaal. Ik passeer Fort de Klop (van de Nieuwe Hollandse Waterlinie) en dan rij ik buiten de stad. Langs de bochten van de Vecht is het zicht elke keer anders. Via Oud Zuilen kom ik in Maarssen en als je water hebt, zijn er ook bruggen. In Maarssen staan we te wachten voor de brug, die uiteindelijk dicht gaat, maar de bomen gaan niet omhoog. Dus even omfietsen naar een andere brug.

Net voor Breukelen staat aan de rechteroever Oudaen, een voormalige ridderhofstad, waarschijnlijk al in de 13e eeuw gesticht. Oudaen is een verbastering van Oud Aa. Het staat nl. tegenover de plaats waar vroeger de Aa vanuit de Vecht ontsprong. In 1429 kreeg Dirck Taets, zwager van de overleden eigenaar, het in bezit. Deze Dirck bezat ook stadskasteel Soudenbalch in Utrecht dat ook de naam Oudaen kreeg.
Aan de linkeroever staat het complex van Nijenrode, waar nu Nyenrode Business Universiteit is gevestigd. Het heeft een vroeg 20ste eeuws poortgebouw, een 17e eeuws buitenhuis en nog de 13e eeuwse donjon die in de 17e eeuw grotendeels werd herbouwd.

Maria
Om iets over 10 uur is de toren van de Onze Lieve Vrouwe Hemelvaart van Nederhorst den Berg in zicht, waar de orgelfietstocht start.
De kerk met een heel hoge toren stamt uit 1889 en is van de hand van een leerling van Pierre Cuypers. Zoals veel van deze neogotische kerken is de buitenzijde vrij bescheiden, met de donkere bruingrijze baksteen, terwijl de binnenzijde uitbundig versierd is. Hier vallen de lichte muurvlakken tussen de rode bakstenen op en de prachtige glas-in-lood-ramen uit de jaren 1930, met de kroning van Maria in het zuidertransept.
Vanaf mijn plek heb ik mooi zicht op de kerk en op het noordertransept waar een beetje weggedoken in de hoek het Maarschalkerweerd-orgel staat. Dit orgel is speciaal voor deze kerk gebouwd en in 1896 op deze plek neergezet.

Aart Bergwerff, organist van de Grote Kerk in Breda, is vandaag onze gastheer en de concertgever en hij licht het programma toe. We zijn in een kerk gewijd aan de hemelvaart van Maria en dat wordt komende week gevierd (15 augustus) en daarom is Maria ook het thema. Hij begint met een vrolijke opening (Peeters’ Festival Voluntary) om daarna driemaal over het thema te spelen. Een paar verzen van het Magnificat van Guilmant, uiteraard het Ave Maria van Bach/Gounod en dan de fantastische Suite Gotique van Boëllmann. Het prière van dit stuk is gewijd aan Maria.

Sinterklaas
Op de fiets ga ik dezelfde weg terug langs de Vecht om na een vier kilometer bij de kerk van Vreeland uit te komen. Vreeland kreeg in 1265 stadsrechten van bisschop Hendrik van Vianden die in 1253 hier zijn slot Vredelant bouwde, op de grens van bisdom Utrecht en graafschap Holland, enerzijds om de leenmannen van Holland (de beruchte heren van Amstel) in bedwang te houden, anderzijds om tolheffing op de Vecht te voorkomen.
Hij liet in het kersverse stadje ook een kerk bouwen, aanvankelijk aan Sint Gregorius gewijd, later aan Sint Nicolaas, en ondanks oorlog, brand, verbouw en aanbouwen, staat deze kerk er nog steeds.
Het is een fors aandoend gebouw dat van binnen verrassend klein aanvoelt, waarschijnlijk door de enorme balken tussen de muren. Er zijn prachtige glas-in-loodramen van Joep Nicolas, geschonken in 1969.

Het orgel is van de hand van Knipscheer. Hermanus II bouwde het in 1852 en het werd in 1854 aan de scheidingswand tussen koor en schip gehangen. In 1967-1971 werd het orgel verplaatst toen de scheidingswand werd verwijderd. Het kwam toen tegen de toren te staan op een orgelbalkon. Het is echt zo’n fraai 19e eeuws orgel, niet erg groot, mooi roomkleurig met gouden accenten.

Aart licht zijn programmakeuze toe. We zijn in een Nicolaaskerk, dus de Cantique de St. Nicolas van Séjan, en dan van Haydn een stuk geschreven voor een Flötenuhr (een miniorgeltje in een speeldoos) waar het Sinterklaasliedje ‘Zie ginds komt de stoomboot’ in te herkennen valt. Walond’s Cornet Voltuntary wordt gevolgd door een improvisatie. Ik wist niet dat je op een orgel een stoomfluit kon nadoen. Gegrinnik golft door de kerk.

Louis
Na een fietstochtje van een goede drie kilometer sta ik in Loenen aan de Vecht. We hebben nog ruim de tijd voor concert nummer drie en daarom pak ik even een terrasje.
Ook Loenen aan de Vecht kreeg in 1265 stadsrechten van Hendrik van Vianden en rondom de Grote Kerk kun je dat goed zien in de smalle straatjes. De kerk is groot, met een met tufsteen bekleed 15e eeuws koor. Het transept is vroeg 16e eeuws. Toren en schip volgden later die eeuw.
De kerk doorstond de Tweede Wereldoorlog ongeschonden maar in juni 1945 was er brand in de kerk waardoor de kap en gewelf werden verwoest. Ook het Bätz-orgel ging in de vlammen ten onder.

Grootscheepse restauratie volgde en in 1949/1950 werd een nieuw orgel gebouwd door Flentrop in een historiserende kas, die geënt is op het oude orgel.
Het orgel is een neo-barokorgel en Aart heeft daarom gekozen voor barok en -dus- voor Bach. Maar dan wel Bach als een rocker avant-la-lettre.
Louis van Dijk heeft in 1970 in één nacht op dit orgel een plaat opgenomen met improvisatie over de muziek van Lennon en MacCartney. Deze plaat bezat Aart als kind en hij heeft destijds deze muziek proberen op te schrijven. Twee van deze uitgewerkte reconstructies speelt hij vanmiddag naast muziek van Bach. Het prachtige Sei Lob’ und Preis mit Ehren en de Fuga in g klein (een oorwurm) en diverse stukken gecombineerd met nummers van The Beatles (Blackbird, Hey Jude), Procol Harum (Whiter shade of pale) en LeGrand (Windmills of you mind).

Weet je, er zijn van die dagen…
Vandaag is zo’n dag. Ik besluit om terug te fietsen naar Utrecht. Het is nog steeds prachtig weer, het is drukker op straat, op het water krioelen de bootjes en boten af en aan. De sluizen tussen de Vecht en de veenplassen liggen vol met bootjes. Het is genieten, deze geweldige dag.