Wellicht van het Franse trône, maar in elk geval van het Latijnse thronus dat ontleend is aan het Griekse thrónos, ‘hoge zetel van goden, hoge armstoel, in het bijzonder die van de Pythia (orakelpriesteres) in Delphi’.
En dan te bedenken dat de Pythia, de profetes die in Delphi orakels vertelde, op een soort driepoot zat, dus helemaal niet op een mooi versierde grote stoel, zoals wij ons tronen voorstellen.

In Paleis het Loo is momenteel een tentoonstelling over tronen: De kracht van de troon. En op deze eerste Kerstdag ben ik daarom naar Apeldoorn gereisd. Het weer is na alle regen van gisteren best aardig. De zon komt zelfs nog even door als ik een wandeling door het Paleispark maak. In de voormalige paleisgarage geniet ik van de lunch en dan op naar het Paleis.

Het Paleis is in de afgelopen jaren grondig verbouwd, maar als ik aan kom lopen, is daar niets van te zien. Het hele voorplein verbergt nu een compleet museum. Waar je vroeger onder het kleine bordes het trapje naar het souterain pakte, ga je nu rechts naar de oostelijke vleugel om vervolgens via prachtig marmeren trappen naar de ontvangstruimte af te dalen. Het is echt overweldigend, veel marmer, maar ook heel licht. De bovengrondse vijver van het voorplein heeft nl. deels een glazen bodem en dus stroomt het daglicht naar binnen.
Naast de ontvangstruimte zijn er beneden ook tentoonstellingszalen, rechts Het verhaal van de Oranjes dat boven verder gaat in de oostelijke vleugel, links is de tentoonstelling over de Kracht van de troon.

Bij binnenkomst loop je tegen de troon van Wilhelmina aan. Deze troon is ook de troon geweest van haar vader Willem III en een geschenk van haar oma Anna Paulowna aan haar opa Willem II.
De troon is het symbool van de macht, niet eens zozeer omdat een koning tegenwoordig nog macht of kracht heeft, maar om wat die troon symboliseert: stabiliteit, vertrouwen, de rechtsstaat.
Grappig detail: de Nederlandse koningen mogen bij de inhuldiging hun eigen stoel of troon kiezen. De stoel van Juliana staat hier, die van Beatrix en Willem-Alexander staan in de vaste tentoonstelling.

Volgende zaal: ik sta oog in oog met een replica van de troon uit Game of Thrones. Het moet me even van het hart: ik heb echt nog nooit ook maar iets gezien van deze toch zeer succesvolle filmserie. Maar de troon is eigenlijk afzichtelijk, samengesteld als deze is uit allemaal wapens van de overwonnen tegenstanders. Makkelijk zitten doet-ie niet, maar dat is ook de bedoeling. Het kan nl. niet zo zijn dat je de macht hebt en dan op je lauweren kunt gaan rusten.

Er om heen allemaal varianten op stoelen: een moderne abtstoel die teruggrijpt op middeleeuwse voorbeelden, een stoel van Lodewijk Napoleon uit het Paleis op de Dam, een stoel van kunstenaar Gubbels (kroontje gezaagd in de rugleuning, klaar, troon) en een barokke fauteuil bespoten met bronsverf waardoor het kitscherige er af is.

Want wat is een troon?
Alles kan nl. een troon zijn, als machthebber en volk het eens zijn over wie de macht heeft en wat hij of zij daarmee kan of mag doen. Een verbond dus eigenlijk, waarvan de troon het symbool is.
Dat zien je bijv. in de 17e en 18e eeuw. De opvolgende stadhouders konden natuurlijk niet in alle zeven provinciën tegelijk aanwezig zijn, maar er was wel in iedere provincie een stadhoudersstoel, een troon zo je wilt. Als de stadhouder kwam, zat hij daar, maar de rest van de tijd was de stoel een symbool van diezelfde stadhouder.
Terzijde: stadhouder is plaatsvervanger. In plaats van is in ouder Nederlands in stede van. Vergelijk ook het Engelse in stead of. O ja, en de militaire rang luitenant betekent hetzelfde. Uit het Frans lieu = plaats en tenir = houden.

Volgende zaal: de troon uit de Ridderzaal staat daar achter een paar hekken.
Op deze stoel spreekt de koning namens de regering de troonrede uit. Of die stoel makkelijk zit? Geloof ik niet.
En aan de andere kant van de zaal staat een pauselijke troon, gemaakt voor het bezoek van de paus aan Zagreb. Dus vrij nieuw. Voor het zitcomfort is er een witleren bureaustoel in verwerkt.

Er is een relief met daarop koning Tiglat-Pileser III van Assyrië op zijn troon. We spreken 8e eeuw voor Christus. Er is een miniatuur van de troon van Toetanchamon (hij was nl. met zijn troon begraven). Een godenbeeldje van Isis met haar zoon Horus op schoot. Haar naam in hiërogliefen is een troon.
Er staan tronen uit Ghana en van het Luba-volk, vrij klein, bijna een soort krukjes, maar met een duidelijke spirituele betekenis.

Ook het misschien wel beroemdste voorbeeld van een troonwaardige koning, een rechtvaardige en wijze koning is te zien: Salomo, afgebeeld op zijn troon, terwijl voor hem twee moeders staan met hun kinderen, het ene dood, het andere nog levend. Het Salomonsoordeel.

Een bijzondere troon is Maria, als sedes sapientia, zetel der wijsheid. Maria wordt afgebeeld als een troon, met op haar knie Jezus. Er is een schilderij met deze afbeelding, maar ook een 13e eeuwse beeld. Maria heeft geen handen meer, het kindje Jezus is verdwenen, maar de sereniteit die dit beeld uitstraalt, raakt me.

Tronen roepen ook verzet op of op zijn minst weerstand.
De breuk tussen Nederland en België in 1830 laat dat zien. Koning Willem I staat op een spotprent afgebeeld op een troon van kazen met kikkers in het moerasland om hem heen.
De spotprent van Poetin is echt eng raak. Een schichtige Poetin zit op zijn knieën op de troon en kijkt schielijk om de leuning heen naar de volledig lege en heel lange tafel achter hem.

In de laatste zaal staan tronen van de toekomst. Een gewone stoel, een schorpioenstoel waarop je je helemaal in jezelf kunt verliezen met je beeldschermen. Maar in het midden een meubel dat bestaat uit vier stoelen aan en tegenover elkaar. Kun je met z’n vieren op de troon zitten.
Goed idee? Maar wie beslist dan uiteindelijk? Heb je dat weer…

Ik loop nog even richting het Paleis maar het is zo ontzettend druk dat ik besluit terug te gaan.
Terug over de laan die vanaf het Paleis richting de Naald gaat. Langs dit stukje laan was ooit een stukje spoorlijn met een halte, aangelegd voor koning Willem III. De Duitsers die in de Tweede Wereldoorlog het paleis als onderkomen gebruikten, dachten dat het een stukje rangeerterrein was.

Ik volg de voormalige spoorlijn tot aan het momument voor dit Koningslijntje, zoals het in de volksmond werd genoemd. Net voor Paleis het Loo werd de lijn verder doorgetrokken richting Zwolle als het baronnenlijntje. Deze hele lijn is nu opgedoekt en in Apeldoorn is het een mooie groenstrook.