Als graaf Willem IV van Holland niet in Stavoren was omgekomen in de strijd tegen de Friezen in 1345, zou de Biesbosch dan hebben bestaan? Hij stierf nl. kinderloos en dan krijg je daarna een machtstrijd. Wie is de opvolger en wie heeft de meeste rechten. Kortom: een conflict is geboren en je bent Hoek of Kabeljauw.

Terzijde: Kabeljauw zou komen van het wapenschild waarvan de vorm doet denken aan schubben of misschien van het feit dat een kabeljauw een roofvis is. Hoek is een vishaak waarmee je vis vangt.

Maar, oorlog voeren kost geld, veel geld. En het vervelende is dat geld maar één keer uitgegeven kan worden. De verplichtingen die het dijkbeheer met zich meebrengt kosten ook handenvol geld, geld dat er niet meer of niet voldoende is.

Dordrecht was destijds de rijkste, grootste en belangrijkste stad van het graafschap Holland. Ook de oudste, trouwens.

De ligging aan diverse rivieren legde het geen windeieren. Het stapelrecht en de tolheffing waren uiterst lucratief. Stapelrecht betekent dat alles wat langs Dordrecht werd vervoerd, moest worden uitgeladen en opgeslagen en daarna eerst in de stad moest worden aangeboden. Pas daarna mocht het overgeblevene verder worden vervoerd.

Maar ook een rijke stad kan zich geen oorlog op twee fronten veroorloven. De Hoekse en Kabeljauwse twisten slokten zoveel geld op dat het dijkbeheer werd verwaarloosd. En dat niet eventjes, nee, enkele decennia.

Daarnaast bestond er moernering, ook wel selnering of darinkdelven genoemd. Dit bestond eruit dat ooit door de zee overspoeld en met zout zeewater doordrenkt veen werd uitgegraven en verbrand om het zout te winnen. De laag veen waarin dat zout aanwezig was werd ook wel darink genoemd. Deze zoutwinning was lucratief omdat er in de Lage Landen geen goed zout uit zee te winnen viel en het dus werd geïmporteerd vanuit Franse en Duitse gebieden, het zgn. steenzout.

Één groot nadeel: te veel moernering ondermijnt de dijken. Reimerswaal bijvoorbeeld ging hieraan in de 18e eeuw ten onder. En bij Dordrecht ging in het eerste kwart van de 15e eeuw fout.

In 1421, op of rond de naamdag van Sint Elisabeth (19 november), was er een bijzonder zware noordwesterstorm. Deze zorgde voor een dijkdoorbraak in het zuidwesten van de Grote Waard. Deze doorbraak leidde tot een vrij brede bres waardoor de Grote Waard langzaam onder water kwam te staan. De vloed was niet eens zo hoog, want veel mensen konden zichzelf en hun vee in veiligheid brengen. Maar een bijkomend probleem was de grote afvoer via de Rijn en Maas waardoor bij Werkendam extreem hoog water voor een dijkdoorbraak daar zorgde. Zo ontstond er een doorgaande geul die steeds verder uitsleet totdat sluiting niet meer mogelijk was. Er ontstond een groot waddenachtig gebied met kreken, grote geulen en opgeslibde zandplaten.

De Biesbosch ontstond dus niet in één rampzalige nacht, zoals het Sint Elisabethaltaar doet geloven.

Daar sta ik nl. voor, deze morgen. Ik ben vanuit Krimpen aan de Lek met de pont naar Kinderdijk overgestoken en naar de veerstoep in Zwijndrecht gefietst. Iets over tienen hoor ik het carillon van de Grote Kerk spelen en daarna gaan de klokken luiden. De waterbus brengt me naar de Hooikade en even later neem ik plaats in de banken van deze prachtige kerk. Na een inspirerende preek en prachtig uitleidend orgelspel (Bach, wie anders?) loop ik eerst door de mooie kerk en daarna ga ik met de podwalk de stad verkennen.

Ik lunch bij het Groothoofd, een prachtig punt van drie rivieren waar het uitzicht nooit verveelt.

Na de wandeling vertrek ik naar de Hoekse Waard. Het is prachtig zonnig weer, niet al te veel wind en vanaf de dijken van Hoekse Waard kijk ik uit over de landerijen en de bebouwing aan de dijken.

In de tuin van de B&B geniet ik van de rust en het uitzicht.

52 km gefietst maakt 953 totaal

5,5 km gewandeld maakt totaal 60,5