Wat een dag!

Met gloeiende wangen zit ik in de Lutherse kerk van Woerden na een lange wandeldag. Ik ga een bijzondere avond bijwonen. Geert Mak samen met het Concerto d’Amsterdam, thema 1672, het rampjaar. Muziek uit die tijd, van het hof van Lodewijk XIV, uit Amsterdam, uit Engeland. En afgewisseld door Geert Mak, die verbanden legt, doorkijkjes biedt en uitleg geeft. Heerlijk!

Het was stralend weer na een regenachtige nacht. Ik ga op pad voor het Hollands Utrechts Polderpad. Start in Gouda, eigenlijk bij station Goverwelle, maar om nou het centrum van Gouda over te slaan…

Dus loop ik in de zon langs het werkelijk schitterende voormalige stadhuis van Gouda. Het stamt uit 1459 en is een echt gotisch gebouw, opgetrokken uit Belgische kalksteen. Het bordes is uit 1603 en toen koningin Wilhelmina Gouda bezocht hebben ze het bordes vanuit het stadshuis toegankelijk gemaakt door deuren te maken.

Ik loop richting de Sint Jan en zie rechts de stroopwafelbakkerij Kamphuisen. Tuurlijk, Gouda staat bekend om de Goudse kaas, Goudse pijpen en Gouda kaarsen maar ook om de stroopwafels. En zeg nou zelf, een pakje stroopwafels, of eigenlijk siroopwafels, gaat makkelijker mee in de rugzak dan kaas of kaarsen.

De siroopwafels stammen uit de 19e eeuw en waren ooit armeluiskoeken. Een deegballetje wordt in een wafelijzer net niet gaar gebakken, overlangs gehalveerd, dan met de siroop besmeerd en weer op elkaar geplakt. Ik proef even een snipper uit het bakje op de toonbank. OK, dat smaakt wel heel anders dan de wafels uit de supermarkt. Dat wordt smullen.

Om de Sint Jan loop ik richting de Karnemelksloot, een historische veenkade met water er langs, dat dan ook Karnemelsloot heet. Via de wijk Goverwelle beland ik in het Goudse Hout, een natuurgebied in de voormalige polder Willens. De middeleeuwse kavelstructuur is hier nog goed te zien.

En dan komt de uitdaging van vandaag! De Steinse Tiendweg. Weg, dat klinkt heel mooi, maar het is een veenkade, met gras op de kleilaag. Na de regen van afgelopen nacht is het kleien geblazen. Nou, nou, ik heb als het ware extra large schoenzolen van klei onder mijn schoenen. En dan nog de vele, vele hekken… Sommigen kan ik openen, anderen bedwing ik door er over heen te klimmen. Er fladdert ook nog een miniem buitje uit de lucht met een prachtige volledige regenboog boven de polder als gevolg.

Rechts zie ik in de verte het frivole torentje van Haastrecht aan de Hollandse IJssel, verderop links razen de treinen van en naar Utrecht. Ik ploeter voort over de Tiendweg. Ik steek de Enkele Wiericke over, een 8 km lang kanaal, gegraven in 1364, om overtollig water van de Oude Rijn op de Hollandse IJssel bij Hekendorp te kunnen lozen.

Ik krijg weer vaste grond onder de voeten en ik steek bij Hogerbrug de Dubbele Wiericke over, idem als de Enkele, ergens voor 1367 gegraven om ook overtollig water af te voeren, ook in Hekendorp. Hekendorp was vroeger Goejanverwelle, bij de sluis in de Dubbele Wiericke werd Wilhemina van Pruisen ooit vastgehouden in wat nu de Prinsesseboerderij heet. Ik kan de achterkant van die boerderij nog net zien.

Ik loop een eind over de dijk langs dit eeuwenoude kanaal om vervolgens richting Papekop te lopen. Over een kade die op de grens van Utrecht en Holland ligt. Het is stil, ik ben de enige wandelaar en de vele vogels houden me gezelschap.

In Papekop pauzeer ik even in het dorpscafé, voor ik de laatste kilometers aanvang. Papekop is vanouds een cope van de geestelijkheid, in de volksmond paap genoemd. Paap komt van het Latijn voor paus, papa. Cope komt van het koopcontract voor de grond.

Langs de Diemerbroek loop ik op Woerden aan. De zon zet alles in een prachtige gloed, de wind is vrijwel gaan liggen, fantastisch zijn de wolkenluchten.

Ik loop door een gebied dat in 1672 onderdeel werd van wat nu de Oude Hollandse Waterlinie heet. Destijds was het dé oplossing van stadhouder Willem III om de opmars van de Fransen te stuiten.

De Waterlinie werd in allerijl in stelling gebracht tussen Muiden en Gorinchem. Utrecht was al in handen van de Fransen, dus werd de linie langs Woerden gelegd. Woerden werd veroverd en heeft een jaar lang geleden onder het Franse bewind, met een stadsbrand als gevolg.

Tijdens mijn wandeling ervoer ik hoe laag het land is. Soms liep ik door het water, geen plassen, maar hoog grondwater. Moet je voorstellen dat er overal water staat. En dat je niet kunt varen, omdat er maar een paar centimeter water staat boven het maaiveld, en niet kunt waden omdat je niet weet waar het echt diep is, waar sloten zijn of kanalen. Ja, dit polderland is prachtig op zo’n zonnige dag als vandaag, maar met regen…

Waterlinies bleven jarenlang hét Nederlandse verdedigingswerk bij uitstek, tot zelfs ná de Tweede wereldoorlog. Toch was er een groot nadeel. In 1672 bleek dat al. Bij vorst liepen de Franse soldaten van Woerden naar Zwammerdam over het ijs om het dorp te plunderen. Een eeuw later trokken Franse legers opnieuw de Nederlanden binnen onder leiding van generaal Pichegru. Er was geïnnundeerd, maar het vroor…