Tijdens het derde concert sluipt de actualiteit naar binnen. Duidelijk is tijdens de improvisatie het Britse volkslied te horen. God save the King.

Vandaag is het Open Monumentendag en Nationale Orgeldag en de Stichting Vox Humana heeft deze dag aangegrepen voor een orgelmarathon waarvan de opbrengst voor de restauratie van het gigantische orgel is.

Ik loop vanuit station Blaak het stadsgewoel in. Het station heeft veel weg van een vliegende schotel, de markthal blinkt, het ‘potlood’ en de kubuswoningen staan om de hoek evenals de deconstructivistische bibliotheek. Over de Grote Markt loop ik naar de Hoogstraat. Deze onopvallende winkelstraat is onderdeel van Schielands Hoge Zeedijk. Deze dijk moet 3 miljoen mensen beschermen tegen overstromingen.

Trapje af en ik sta voor de Laurenskerk. Eerst even naar Erasmus. Hij staat als steeds in zijn dikke boek te bladeren, al 400 jaar. Het is nl. het oudste standbeeld van Nederland, gemaakt door Hendrick de Keyser, in 1622 in Rotterdam geplaatst op de Grote Markt en het bleef daar staan tot het bombardement van 1940. Na de oorlog kwam het voor de Laurenskerk te staan.

De kerk zelf was een zwartgeblakerd skelet na het bombardement van 14 mei 1940. Het hele centrum van Rotterdam was in een ogenblik onherroepelijk en onherkenbaar veranderd en dus ook de kerk.

Na de oorlog werd de wederopbouw van de stad voortvarend aangepakt. In de denktrant van die tijd werd alles ingericht op de auto. Brede straten waren het gevolg. Voor oud en stoffig was geen plaats meer. De Laurenskerk zou op de toren na ook verdwijnen, maar dat was tegen het zere been van veel Rotterdammers. En zo kwam er een cleane versie van de oude 15e eeuwse kerk. Ontdaan van extra aanbouwsels en middeleeuwse mystiek, met veel licht en ruimte, kale muren, gladde vloeren.

Tijdens mijn wandeling door de kerk zie ik dat in de diverse voormalige kapellen hedendaagse versies zijn ingericht. O.a. de kapel van het bidden, de kapel van de Reformatie en de kapel van Vrede en Verzoening. Hier staat een Cross of Nails, gemaakt van spijkers uit de kathedraal van Coventry, eveneens gebombardeerd door de Duitsers en wel op 14 november 1940, geschonken door het Verenigd Koninkrijk. Ook de Frauenkirche in Dresden heeft zo’n kruis ontvangen. Dresden werd gebombardeerd door de geallieerden op 13 en 14 februari 1945. Alle drie de bombardementen totaal zinloos: Nederland zou sowieso snel hebben gecapituleerd, Engeland was door Duitsland niet te veroveren en in februari 1945 was de oorlog toch al bijna over.

Confronterend is de moderne kapel met de grote spiegel met neonletters die verspringen van ‘Ik zal leven’ naar ‘Ik zal sterven’ en omgekeerd.

De herbouw ging in fases en in 1973 kwam de bekroning met de inwijding van het orgel, het grootste orgel van Nederland en het grootste orgel in Europa met een mechanische tractuur. Opvallend aan dit orgel, behalve dat het groot is, zijn de kas in historiserende jas en de chamades. De chamades zijn liggende orgelpijpen die als een soort bazuinen of trompetten de kerk insteken. Ze komen uit de Spaanse orgelbouw en worden daarom ook wel Spaanse trompetten genoemd. Ze worden deze middag ook gebruikt en zorgen voor een emotioneel moment.

Na 50 jaar trouwe dienst is het orgel toe aan restauratie. Vandaar dit benefietconcert. Ik geniet van de prachtige muziek en iedere drie kwartier slip ik even naar buiten voor een pauze of wandel ik door de kerk. Zes verschillende organisten, met een zeer gevarieerd programma, literatuur en in totaal drie improvisaties. En die improvisaties haakten aan bij de actualiteit: God save the king en O God, our help in ages past.