Dordrecht is vanouds een trotse Hollandse stad, omringd door water, letterlijk, want het ligt op het eiland van Dordt, gevormd door de diverse Elisabethvloeden.
De toenmalige rijkdom spat er nog steeds vanaf, grote en hoge huizen, een prachtige poort naar het water, binnenhavens, de immense Grote Kerk, het imposante oude stadhuis: ik kijk mijn ogen uit tijdens mijn wandeling.

De Onbeschaamde
Maar ook vroeger had men oog voor het grappige. Ik loop langs een huis met een prachtige klassieke gevel, met keurige ramen, en dan als verrassing in het prachtige gevelfronton een bloot jongetje. Het pand kreeg dan ook de naam ‘De Onbeschaamde’…

Thuredrith
Dordrecht is al heel oud. Rond het jaar 1100 was er al een nederzetting aan de Thuredrecht (of Thuredrith), een deels gegraven zijtak van de rivier de Dubbel. In 1220 krijgt dit dorpje stadsrechten en is de naam al geschreven zoals wij die vandaag nog kennen.

Oudste stad van Holland
Dordrecht kan zich met recht de oudste stad van Holland (niet Nederland!) noemen, omdat Geertruidenberg, met stadsrechten sinds 1213, in 1807 bij Brabant wordt gevoegd.
In de 13^e en 14^e eeuw was Dordrecht zelfs de belangrijkste stad van het graafschap Holland en had daardoor het ‘eerste recht’: afgevaardigden van Dordrecht hadden voorrang op de andere leden van de Staten Generaal. En de pensionaris van Dordrecht had recht op de functie van Raadspensionaris van de Staten van Holland.

Strategisch
Dordrecht is strategisch gelegen, met waterwegen die het achterland en het Graafschap Holland met elkaar verbonden. Dordrecht was vanaf de 13e eeuw een stapelplaats met het o zo lucratieve stapelrecht.
Het betekende dat goederen die langs de stad werden vervoerd, eerst in de stad moest worden opgeslagen en daar te koop aangeboden. Dordrecht voer daar zeer wel bij en vandaag de dag is dat nog te zien.
Terzijde: pas in 1815 tijdens het Congres van Wenen werd dit stapelrecht wereldwijd afgeschaft.

Staatsgreep
Ik sta in de voormalige refter van het Augustijnenklooster. Hier hebben ze echt gezeten: Filips van Marnix, heer van Sint Aldegonde, Willem van der Marck Lumey, kopstukken uit het begin van de 80 jarige oorlog.
Namen uit de geschiedenisboekjes komen hier bijna tot leven.

Waarom ze hier waren?
Willem van Oranje was in 1567 vervangen door graaf Boussu (of Bossu) als stadhouder van Holland, Zeeland en Utrecht. Graaf Boussu riep in 1572 een spoedvergadering van de Staten-Generaal bijeen in Den Haag. Tegelijk riep Dordrecht in opdracht van Oranje de staten bijeen voor een geheim overleg in Dordrecht.
Deze statenvergadering herbevestigde Oranje als stadhouder en dus legeraanvoerder. De facto: een staatsgreep…

De notulen van deze vergadering liggen in één van de gangen van het klooster onder glas. Zo loop je letterlijk over het fundament van Nederland.

Synode
In het museum Hof van Nederland liggen diverse Bijbels als herinnering aan de Synode die hier 400 jaar geleden plaatsvond. Ook in de Grote Kerk heb ik al kunnen lezen over deze Synode.
De Synode bleef niet beperkt tot de Nederlanden. Er waren afgezanten uit Engeland, Schotland, Duitsland en Zwitserland, hoewel de Franse afgevaardigden schitterden door afwezigheid.

Bijbel
Een besluit van deze Synode dat tot op de dag van vandaag nog ons leven bepaalt, is de opdracht tot een standaardvertaling van de Bijbel in het Nederlands van die tijd: de Statenvertaling.
Onze hedendaagse taal kan niet los gezien worden van deze vertaling. Nog dagelijks gebruiken we spreekwoorden die teruggaan op deze vertaling.
En dan hebben we het nog niet over het gevoel van eenheid dat een dergelijke vertaling toch moet hebben gegeven voor het protestantse deel van de bevolking, in een gebied dat staatkundig, bestuurlijk en op elk ander niveau verre van een eenheid was.

Robot
Ter gelegenheid van de herdenking van 400 jaar Synode staat op het binnenplein van het museum een installatie opgesteld. Het is een robot die de hele Statenvertaling kalligrafeert, dag en nacht. Tijdens mijn bezoek aan het Hof van Nederland is de robot gevorderd tot het boek Esther, hoofdstuk vier.

Als ik naar huis ga, kijk ik nogmaals bij de robot. Zolang de robot maar stroom, inkt en zijn programma heeft, gaat deze onverstoorbaar door.
Er staan nog twee mensen te kijken, een man en een vrouw. De man zegt dat de robot 3 seconden over een letter doet, dat heeft hij getimed. En dan maakt hij een toch wel filosofische opmerking: ‘Zou de robot ook expres een foutje kunnen maken? Of een droedeltje kunnen tekenen?’
Ik zeg: ‘Nee, daarvoor moet je mens zijn…’

En lachend gaan we ieder ons weegs.