Elke dag liep hij naar de Sint Servaas, een tocht van 9 kilometer heen, 9 terug. Behalve op zaterdag. Dan liep hij naar Aken, 25 kilometer heen, 25 terug. Gehuld in schamele kleding en een maliënkolder, blootsvoets, gevoed met water en zelfgebakken brood van meel met as vermengd. Zijn woonplaats was een holle eik.

Zonder het te weten loop ik vandaag een deel van zijn dagelijkse pelgrimage. Ik ben onderweg van Maastricht naar Valkenburg. Als ik ca 8 kilometer gewandeld heb  draai ik me om en zie ik Maastricht in de verte liggen. De massieve torens van de Sint Servaas en daarnaast de eenzame rode toren van de Sint Jan. Daar was mijn dag begonnen.

Kerst
Ik was de dag relaxt begonnen, uitslapen, heerlijk uitgebreid ontbijten en dan de kou in. In Sint Jan ga ik naar de kerstviering. Deze kerk hoort vanouds bij de naastgelegen Sint Servaas. Het is een zeldzame tweelingkerk. De Servaas was kapittel- en pelgrimskerk maar om deze kerk te ontlasten werd rond 1200 besloten tot de bouw van de Sint Jan, speciaal voor doopplechtigheden en reguliere parochiemissen. Op de zaterdagen voor Pasen en Pinksteren trokken de kanunniken in processie van de Sint Servaas naar de Sint Jan om het doopwater te wijden.
De Sint Jan is duidelijk gotisch en zo naast de Romaanse Sint Servaas is het verschil in bouwstijl goed te zien. De toren is rood geschilderd. Niemand weet waarom. In het verleden was deze al eens wit en ook al eens geel geschilderd. Nu dus rood.

De protestantse dienst heeft als thema Licht. We hebben een kaarsje gekregen en tijdens de lezing worden deze aangestoken met vuur van de Paaskaars. Tijdens de dienst speelt de organist delen uit Noëlle Suisse van Balbastre en na de zegen de Toccata uit de Suite Gotique van Boëlmann. Na de koffie met kerstbrood stap ik de kou in. Op naar? Plan is Schin op Geul via een stuk van het Krijtlandpad.

Wandeling
Na het station loop ik een stukje over de Groene Loper. Onder mijn voeten raast het verkeer van de A2 door de Koning Willem-Alexandertunnel. Niet voor te stellen dat tot 2016 de A2 hier door de stad liep.
Langs kasteel Geusselt kom ik bij Amby, wel het oudste dorp van Nederland genoemd. Al in 1000 v.Chr was hier bewoning en sindsdien is het min of meer continu bewoond gebleven.
De weg stijgt langzaam en dan ga ik de bossen in. Een steil bospad brengt me naar het hoogste punt bij de groeve van Curfs. In deze groeve werd vanaf de jaren 1930 tot 2009 mergel in dagbouw gewonnen. Eigenaar was ene Curfs. Nu is het een natuurgebied en door de mergel aan de oppervlakte is het een bijzondere biotoop geworden.
Bij de 18e eeuwse Geulhemmermolen kom ik bij de Geul. Vanaf hier kan ik blijven doorlopen tot bij Valkenburg. Maar dat doe ik niet. Ik loop vlak langs Houthem-Sint Gerlach en ik weet dat daar een chateau staat en een bijzondere kerk.

Kerstkaart
Je kent die kerstkaarten wel: besneeuwde bergen, een dorpje met besneeuwde daken en een kerkje met een ui-vormige torenspits. Beieren of Oostenrijk, en barok. Nou, zo’n kerkje staat hier. Sneeuwen doet het niet, koud is het wel, maar als ik het voorterrein van het kasteel oploop ben ik blij dat ik van de route ben afgeweken. De tuin staat vol met prachtige kunstwerken, links een gebouw in donkerrood geverfde steen, rechtvoor een paleis met zachtgele gevel met een prachtig versierde timpaan en ernaast de roodgekleurde kerk. Zou-ie open zijn?
Ik waag het erop en ja, er is vandaag een kribkesroute en deze kerk doet daaraan mee.

Gerlachus
De kerk is gewijd aan de heremiet of kluizenaar Gerlachus van Houthem. Hij werd rond of voor 1120 hier in de buurt geboren. Hij was van adel en waarschijnlijk een soort ridder. Hij was getrouwd maar leefde erop los, een echte losbol. Tot hij bericht kreeg dat zijn vrouw was gestorven. Of hij toch van haar hield of haar dood als een teken zag, maar hij ging radicaal anders leven.
Eerst op bedevaart naar Rome en Jeruzalem, bij thuiskomst liet hij alle bezit en luxe voor wat het was. Hij trok zich terug als een kluizenaar of heremiet en ging wonen in een holle eik. Hij kleedde zich in een harig hemd met daarover zijn maliënkolder. Hij sliep op stenen. Brood met as was zijn eten en elke dag op bedevaart, naar Sint Servaas of naar de Onze-Lieve-Vrouw van Aken op zaterdag. Dan ging hij ook biechten bij Abdij Rolduc.

Hij viel natuurlijk op en kreeg mensen op bezoek die hem om raad vroegen. Als ze hem bedankten met eten, gaf hij dat aan de armen. Maar de monniken van het klooster in Meerssen waren jaloers op die aandacht en verspreidden de roddel dat Gerlachus bovenop een berg goudstukken woonde. De Luikse bisschop geloofde de laster en liet de holle eik omhakken, maar natuurlijk was er geen goud. De bisschop voelde zich danig te kijk gezet, bood excuses aan en liet van de eik een kluis voor Gerlachus bouwen en een kapelletje.

Zijn roem steeg, edelen kwamen hem om raad vragen. Zelfs Hildegard van Bingen trad met hem in contact. In 1165 of 1166 dronk hij van de bron vlakbij zijn eik en tot driemaal toe veranderde het water in wijn. Gerlachus wist dat zijn boetedoening nu voorbij was, en zijn leven ook.

Verering
Je begrijpt dat zijn verering al snel op gang kwam. Waar zijn kluis stond werd een klooster gesticht dat later een bloeiend stift werd, een adellijk vrouwenklooster. De nog bestaande kloosterkerk en paleis van de abdis stammen uit de 18e eeuw. De kerk is één van de weinige barok-kerken van Nederland. Ik loop eerst even de schatkamer in, waar een vroeg 18e eeuwse zilveren reliekschrijn staat waarin de schedel van Gerlachus wordt bewaard.

In de kerk waan ik me even in Beieren. Vrijwel de gehele ruimte is uitbundig in pasteltinten beschilderd door Johann Adam Schöpf die, inderdaad, uit Zuid-Duitsland kwam. Er staat een houten grafmonument voor Gerlachus en zijn gebeente staat ervoor in een reliekschrijn.

Kribke
Ik wandel verder, maar besluit in Valkenburg mijn wandeling af te sluiten. Het is bijna donker en Schin op Geul is altijd nog een klein uurtje wandelen. Ik zie dat de Oude Kerk van Valkenburg, de kerk van H.H. Nicolaas en Barbara, open is, ook vanwege de kribkesroute. Deze in oorsprong 13e eeuwse kerk is opgetrokken uit de plaatselijke mergelsteen. Her en der is nog goed de schade te zien van de overstroming uit 2021.

Het station van Valkenburg, ook opgetrokken uit mergel, is prachtig versierd, nu met de kerst. Ik pak de trein en een klein kwartier later loop ik in Maastricht naar de Servaasbrug.