December 1545
Het is druk in de stad. Net voor de dag van de heilige Nicolaas is de Heer der Nederlanden in de stad neergestreken met zijn enorme gevolg. Herbergen en taveernes puilen uit, paardenstallingen staan vol, overal lopen mensen die andere talen spreken. De heer geeft banketten en grote feesten en heeft in zijn gevolg zijn eigen muzikanten meegenomen. Deze muzikanten zetten met hun zang de vele missen in de grote bisschopskerk luister bij.
Niet alleen zingen ze uit hun eigen repertoire, maar ook maken ze gebruik van de koorboeken die in het bezit zijn van de Illustre Lieve Vrouwe Broederschap.

December 2025
Het is druk in de stad. De trein zat behoorlijk vol, op het station staan politieagenten, overal lopen jongeren. Pas als ik de borden Serious Request zie, denk ik: O ja! Inderdaad, vandaag is Serious Request begonnen op de Grote Markt. Ik hoor de muziek al van verre als ik door de Lepelstraat loop. De terassen zitten vol en ineens valt mijn oog op een verlichte kapel. Een groot beeld van Maria met het kindje Jezus staat daar, temidden van de etende mensen, in een halfronde opening tussen de huizen.
Ik laveer verder om de Grote Markt heen, tot ik bij de grote bisschopskerk ben. Ik sluit me aan in de rij voor de grote deuren en om half acht mogen we naar binnen en ons onderdompelen in de muziek die in 1545 op deze zelfde plek klonk.

Nu sijt willecome!

Nu sij willecome, Heere Christ,
Want ghij onze alder Heere sijt.
Nu sijt willecome, lieve Heere,
Hier in eertrijck is also schone.
Kyrioleys.

Cappella Pratentis zingt vanavond muziek uit koorboeken die gemaakt zijn tussen 1450 en 1600. Gregoriaanse melodiën die tot 1200 jaar oud kunnen zijn en de modernere Renaissance muziek en twee kerstliederen in de volkstaal van toen.
De donkere Sint Jan in Den Bosch is spaarzaam verlicht, aan de pilaren branden kaarsen en vanuit de donkerte komt achter uit de kerk de simpele melodie van ‘Nu sijt willecome‘. Dit kerstlied is gebaseerd op het wellicht oudste kerstlied in zowel het Nederlands als het Duits: ‘Sijs willekomen heirre kerst‘, een lied dat al in de 14e eeuw is opgetekend.

Cappella Pratensis bestaat uit 10 mannen die in hun zwarte pakken langzaam naar het liturgisch centrum lopen. Daar staat op een grote lessenaar hun muziek: facsimile-bladen uit de eeuwenoude Bossche Koorboeken uit het bezit van Illustre Onze Lieve Vrouwe Broederschap. (Leden van deze eeuwenoude broederschap uit 1318 zijn aanwezig.)
De zangers staan in wisselende samenstelling rondom deze grote lessenaar en lezen daar hun muziek vanaf. Het is heel klein, zo in die grote donkere kerk. Maar hun stemmen dragen ver.
Hoofdmoot is de Missa Fit porta Christi pervia van Jheronimus Vinders, gecomponeerd in 1525-1526. Deze polyfone ofwel meerstemmige mis wordt gelardeerd met Gregoriaanse melodiën voor de misdelen Introïtus, Graduale, Alleluia, Sequentia, Prefatio, Pater Noster en Communio. Het moment waarop in de mis de hostie wordt verheven wordt gesymboliseerd door het motet O magnum mysterium van Nicolas Gombert, het wellicht meest complexe stuk muziek van vanavond. De afwisseling van monofone Gregoriaanse melodiën met de polyfone misdelen is bijna hypnotiserend.

Geëindigd wordt er met het eerste couplet van een kerstlied dat geschreven is in zowel kerk- als volkstaal.

Omnes nu laet ons Gode loven
deum celestem van hier boven,
qui non adorat hi is verschoven
quotidie.
Hi is van eenre maghet gheboren
rex glorie.

Dan blijft het even volkomen stil in de kerk. Het gerucht van de kerstmarkt op de Parade lijkt ook even te wijken.

Wie was die Heer der Nederlanden?
Wij kennen hem beter als Keizer Karel V. Karel was in Spanje koning Karel (hij was toen de eerste Karel, dus had hij nog geen nummer), in de Habsburgse landen (het huidige Duitsland en Oostenrijk) was hij keizer Karel V en hier in de Nederlanden was hij Heer.
Op 4 december 1545 streek hij met zijn gevolg in Den Bosch neer. Hij was nl. onderweg naar Utrecht waar hij op 2 januari 1546 in de Maartenskathedraal (nu de Dom) het elfde kapittel van de Orde van het Gulden Vlies zou voorzitten.
In zijn gevolg had hij de Keizerlijke Kapel meegenomen, het beste koor uit die tijd, en zij hebben in de Sint Jan van Den Bosch liederen uit de Bossche Koorboeken ten gehore gebracht.

Wie was Hieronymus Vinders?
Jheronimus Vinders of Hieronymus Vinders ook wel Vender, Venders (werkzaam 1525 – 1526) was een polyfonist van de Franco-Vlaamse School, afkomstig uit de Habsburgse Nederlanden. Van 1525 tot 1526 was hij zangmeester aan de Sint-Janskerk in Gent. Hij componeerde vooral geestelijke werken.
Bron Wikipedia

Wie was Nicolas Gombert?
Nicolas Gombert (ca. 1495 – ca. 1560) was een Franco-Vlaamse componist. Hij is een van de meest invloedrijke en meest vermaarde componisten van de zogenaamde vierde generatie Vlaamse polyfonisten, tussen Josquin des Prez en Orlandus Lassus. Hij vertegenwoordigt nog het best de ontwikkelde, complexe polyfone stijl van deze overgangsperiode in de muziekgeschiedenis.
Bron Wikipedia

Wat is Serious Request?
3FM Serious Request (vaak verkort tot Serious Request) is een geldinzamelingsactie die sinds 2004 jaarlijks georganiseerd wordt in de week voor kerst door de Nederlandse radiozender NPO 3FM. Tijdens de actie zetten dj’s van de radiozender zich in voor een specifiek thema. Tot en met 2020 was de actie in samenwerking met het Rode kruis. In 2021 is het Wereld Natuur Fonds de samenwerkende organisatie. Op 13 september 2022 werd bekendgemaakt dat Het Vergeten Kind het doel is van 2022. In 2023 werd geld ingezameld voor Stichting ALS Nederland. In 2024 viel de keuze op Stichting Metakids. In 2025 wordt geld opgehaald voor Spieren voor Spieren.
Bron Wikipedia