Ik sta op het orgelbalkon en als ik zing, zie ik hoe koud het is, door mijn ademwolkjes. Hoe ik daar op dat balkon kom? Dat is een heel verhaal. Lees maar mee.

Stoomtrein
Vanmorgen moest ik om kwart voor 10 op station Arnhem zijn voor mijn ritje met de Christmas Express. Ik ga even tientallen jaren terug in de tijd. Vandaag en morgen rijdt er zes keer per dag een stoomtrein tussen Arnhem en Nijmegen.
Onder de bogen van het moderne station puft om kwart voor 10 de grote locomotief binnen, 12 wagons op sleeptouw én een grote tweede locomotief.
De trein moet nl. kop maken in Nijmegen, keren in gewone taal, en dan lukt beter als je aan weerszijden een locomotief hebt staan.
Tientallen mensen staan klaar om in te stappen, maar ook andere reizigers kijken hun ogen uit en overal worden camera’s en telefoons op de trein gericht.
De machinisten van de ‘gewone’ treinen vinden het blijkbaar ook leuk. Een intercity vertrekt luid toeterend.
Als de nu voorste locomotief onder stoom is, krijgen we groen sein en mogen we op dit drukke stuk spoor vertrekken.
De trein rijdt ca 90 km per uur, best hard dus. Harder mag niet, en zachter ook niet, want dan komt het overige treinverkeer in het gedrang. Ik had op YouTube een filmpje gezien over het in elkaar zetten van een treindienstrooster, en ja, dat gaat helemaal handmatig, en dan is het inpassen van deze stoomtrein een hele kunst.

Onze rit verloopt voorspoedig. Onderweg staan overal mensen die foto’s nemen van de trein. Sommigen hebben een speciale plek opgezocht, anderen zijn gewoon de hond aan het uitlaten, in Elst zie ik een gezinnetje in de voortuin zitten. Blije gezichten vanmorgen.
Om kwart voor 11 was ik weer in Arnhem. De aankomst van de trein kun je hier zien.

Kerst
En wat nu? Wel, het wordt mooi weer en dus pak ik de trein naar Vorden. Op het marktplein eet ik wat en dan stap ik de bossen in. Op naar Kranenburg, want ook hier ligt een plaats met die naam. Genoemd naar een hoogte in het landschap (barg of berg) en de kraanvogels die hier voorkomen.
In Kranenburg werd in 1834 een kerk voor de katholieken gebouwd, een Waterstaatskerk, maar die kerk werd te klein. In 1856 werd de huidige kerk gebouwd. Het is de oudste nog bestaande kerk van Pierre Cuypers. Hij heeft meer gebouwen neergezet in Kranenburg, zoals een school, het klooster en de pastorie.

De kerk is aan de eredienst onttrokken, maar is verhuurd aan het Heiligenbeeldenmuseum. En waar kun je beter heiligenbeelden tot hun recht laten komen dan in een voormalige rooms-katholieke kerk.

In deze tijd naar Kerst, de adventstijd, heeft de kerk een thematentoonstelling met kerststalletjes. Buiten staat een hele grote, binnen staan er enkele tientallen, misschien wel honderd, opgesteld, in vitrines, op de banken, op tafels, op de grond. Ze komen uit de collectie van Bert Hilhorst, koster van de Hofkerk in Amsterdam Watergraafsmeer. Hij bezit er zo’n 850 en het museum heeft hier een selectie uit mogen maken.

Van alles komt voorbij: stof, gehaakt, graniet, beton, klei, koper, steigerhout, gips, brons, wilgentenen, eikenhout, glas, tin, porcelein, aardewerk, terracotta, noem maar op. Ze zijn er in allerlei stijlen: een ontwerp van Dick Bruna of uit de Libelle, een molen met diverse klompjes die de figuren voorstellen, klassiek en minimalistisch, er zijn silhouetten maar ook heel gedetailleerde figuren. Heel bijzonder dat de aanbidding van Jezus door herders en wijzen op zoveel manieren kan worden weergegeven.

De grootste afbeelding hangt op de plek van het hoogaltaar, een drieluik dat niet dichtkan, gesneden uit eikenhout in de jaren 1920. Schuin daarboven een glas-in-loodraam met Jozef, Maria en het kindje. Ontwerp van Cuypers en het verhaal gaat dat de gezichten van Cuypers, zijn vrouw en zijn zoontje zijn en ik kan dat wel geloven als ik het raam bekijk.

Terzijde: De invoering van de kerststal wordt toegeschreven aan Franciscus van Assisi, die in het jaar 1223 in Greccio (Italië) een levende kerststal liet maken. Deze werd beschreven door de franciscaner prior en dichter Tommaso da Celano en vormt een tableau in de weergave van Franciscus’ leven door Giotto in de Sint-Franciscusbasiliek (Assisi). Franciscus en Giotto hebben de kerststal zoals wij die nu kennen beïnvloed. Daarvóór werd namelijk op kerstdag een kribbe geplaatst op of naast het altaar tijdens de Heilige Mis. Spoedig kwamen daar meerdere figuren bij. De franciscanen bevorderden dit gebruik in kerken en gezinnen.
Bron Wikipedia

Apostelbeelden
Het middenpad wordt omzoomd door manshoge apostelbeelden. Mattheus ontbreekt, maar Paulus is er wel, dus zijn er nog steeds 12. Deze beelden zijn afkomstig uit de Heilige-Familiekerk Tilburg. De bouwpastoor zou deze beelden voor zijn kerk besteld hebben. Telkenjare met de Kerstmis, als de kerk helemaal vol zat, liet hij een collecte houden die tenminste 600 gulden opbracht, genoeg voor twee beelden. En zo had hij in zes jaar tijd 12 beelden voor ‘zijn’ kerk. Bij de sloop van de kerk in 1974 werden de beelden bij een andere kerk in de fietsenstalling opgeslagen. Het had nog wat voeten in de aarde voordat het bisdom de beelden wilde laten gaan, maar ik moet zeggen, ze komen hier goed tot hun recht, als eregalerij en ontvangstcomité.

Muziek
In het museum klinkt zacht kerstmuziek van een CD, maar op enig moment hoor ik dat er op het orgel wordt gespeeld.
Het orgel stamt uit 1865 en is in 1907 aangepast. Later hoor ik van de dame bij de receptie dat het een paar jaar geleden is gerestaureerd en uitgebreid, nu de kerk van het Stichting Oude Gelderse Kerken is.
Ik herken de gespeelde liederen en zing die zo nu en dan mee. En dan ineens klinkt een stem van bij het orgel, of ik boven wil komen zingen.

Tot mijn verrassing blijk ik de organist op een orgelreis te hebben ontmoet en hij stelt voor samen te musiceren. Zo gezegd, zo gedaan. Ik moet even bij stem komen, maar uiteindelijk brengen we samen drie liederen ten gehore.
En wat zingt dat fantastisch, vanaf zo’n balkon, de ruimte in. Echt een cadeau, deze dag.

Ich steh' an deiner Krippen hier

Ich steh' an deiner Krippen hier
O Jesu, du mein Leben
Ich komme,bring' und schenke dir
Was du mir hast gegeben
Nimm hin, es ist mein geist und Sinn
Herz, Seel' und Mut, nimm alles hin
Und laß dir's wohl gefallen.

Da ich noch nicht geboren war
Da bist du mir geboren
Und hast dich mir zu eigen gar
Eh ich dich kannt', erkoren
Eh ich durch deine Hand gemacht
Da hast du schon bei dir bedacht
Wie du mein wolltest werden 

Ich lag in tiefer Todesnacht
Du warest meine Sonne
Die Sonne, die mir zugebracht
Licht, Leben, Freud' und Wonne
O Sonne, die das werte Licht
Des Glaubens in mir zugericht'
Wie schön sind deine Strahlen

Hoe zal ik U ontvangen 

Hoe zal ik U ontvangen
Hoe wilt Gij zijn ontmoet
O 's werelds hoogst verlangen
Des sterv'lings zaligst goed
Dat ons Uw Geest verlichte
Houd zelf de fakkel bij
Die Heer' ons onderrichte
Wat U behaag'lijk zij

Nog eens zal Hij verschijnen
Als Richter van 't heelal
Die 't hoofd van al de zijnen
Voor eeuwig kronen zal
Nog is die dag verborgen
Wacht hem gelovig af
Terwijl de grote morgen
Reeds schemert boven 't graf

In de nacht gekomen

In de nacht gekomen
Kind van hogerhand.
Licht in blinde ogen,
licht dat zingend brandt.
Kom in onze dagen,
kom in onze nacht.
Hoor de aarde klagen,
Heer, de wereld wacht.

In de nacht gekomen
Kind dat met geduld,
eeuwenoude dromen
eindelijk vervult.
Kom in onze dagen,
kom in onze nacht.
Kom met uw gestage,
milde overmacht.

In de nacht gekomen,
onmiskenbaar Kind.
Kom, doorwaai de bomen,
zachte zuidenwind.
Kom in onze dagen,
kom in onze nacht.
Laat uw morgen dagen,
kom, de wereld wacht.