Citymarketing heet dat tegenwoordig. Vroeger noemden we dat de VVV. Een stad of een gebied aanprijzen bij de toerist.
De verjaardag van stad of plaats is altijd een mooi aanknopingspunt voor een moment van vieren en herdenken en daarvoor wordt citymarketing ingezet. Kijk maar naar Amsterdam 750 dit jaar, Hilversum 600 vorig jaar, Scherpenzeel loopt warm voor 800 jaar in 2029. Nijmegen vierde in 2005 het 2000 jarig bestaan.

Maar dan Tiel! 6000 jaar maar liefst. Komt natuurlijk wel wat inlegkunde en verbeeldingskracht bij kijken. Maar toch!

Op deze hete zomerdag, de langste dag, besluit ik toerist in eigen stad te spelen. Ik wil het museum bezoeken dat sinds kort vernieuwd is én de street paintings bekijken, waarin #Tiel6000 wordt benadrukt.

Bij het museum kunnen ze me helpen aan een klein kaartje van de binnenstad met de namen van de makers, landen van herkomst en de plaatsen van de schilderingen.

3D
Als ik aan kom lopen, zie ik lange vage gekleurde vlekken op de straatstenen. Geen idee wat het voorstelt. Zodra ik erom heen ben gelopen en op de beide voetstappen ga staan, zie ik een afbeelding als het ware uit de grond oprijzen. Maar bij de eerste heb ik geen idee wat het voorstelt. Ik zie balken, water en een grote groene vorm. Maar verder?

Appel
Vlakbij een schilderij van mannen met appels. Dit gaat 6000 jaar terug. Bij de opgravingen in Medel werden onooglijk zwarte stukjes gevonden. Je zou het voor houtskool kunnen verslijten, maar het waren gedroogde wilde appeltjes die door een brand nog verder waren geconserveerd.

Deze opgravingen in Medel gaven een totaal andere kijk op de Steentijd. Het bleek dat 6400 jaar geleden in dit gebied al boeren woonden. En dat is 700 jaar eerder dan dat men altijd had vermoed.
Van de boerderijen in dit dorp is niets tastbaars terug te vinden, alleen de paalgaten. De palen, gebruikt voor het gebint van een boerderij, werden in de grond geslagen of gegraven. Hout vergaat op den duur en verkleurt de grond en zo kun je precies een plattegrond van een boerderij herkennen. Maar wat wel behouden bleef, waren resten van diverse soorten graan, een kaakbot van een zwijn, maalstenen, stukken van een kruik.
Hierdoor moest het beeld over de vroege samenlevingen in wat nu Nederland heet worden bijgesteld. Het was toen, hier in de Betuwe, vruchtbaar genoeg om een boerenbestaan op te bouwen, met rivieren voor drinkwater, vis en transport. Maar het water bedreigde dit bestaan op termijn ook en rond 4000 voor Christus werd dit gebied verlaten.

Kraal
Die opgraving in Medel was ook bijzonder omdat er een zonnekalender werd ontdekt. Niet een tempel, maar een kalender waarmee de belangrijke momenten door het jaar konden worden bepaald. Er stonden drie boerderijen en een heiligdom met drie grafheuvels, waarvan de grootste dienst deed als een zonnekalender.
Dit geheel stamt uit de tijd van ca 2000 v. Chr., het begin van de Bronstijd. Vondsten van brons en glas laten zien dat deze boeren niet geïsoleerd in de wereld stonden. Op een of andere wijze was men aangesloten op internationale handelsnetwerken.
Bewijs hiervoor is dat vreemde groene voorwerp uit de eerste 3D tekening: een piepklein glazen kraaltje, gevonden in een grafheuvel. Afkomstig uit het Midden-Oosten.

Theepot
Op de Markt is een schildering die verwijst naar de tinindustrie en Daalderop. Een theepot en een suikerpotje met daarop de reflectie van arbeiders in de fabriek. Daalderop zat tot nog maar 20 jaar geleden in de stad zelf. Het bedrijf werd opgericht in 1880 door J.N. Daalderop. Er werden huishoudelijke artikelen gemaakt, zoals serviezen, potten en schalen, ketels, en petroleum- en gaslampen, in de stijl van de nieuwe kunst, een strakke variant van de jugendstil. Rond 1917 werden er ookhuishoudelijke elektrische toestellen gemaakt. Wat begon met een elektrisch verwarmd scheerbakje werd al snel het product waarmee Daalderop bekend werd: boilers.

Hanze
In de Waterstraat (de voormalige loop van de Linge, vandaar de naam) een passend schilderij van een kogge, het scheepstype van de Hanze.
Tiel lag in de vroege Middeleeuwen aan twee grote rivieren, de Linge en de Waal. Na het verval van Dorestad na de vierde Vikingaanval en de verzanding van de Rijn, werd Tiel belangrijk. Kooplieden verhuizen van Dorestad naar Tiel en vanaf 925 bloeit de handel en Tiel groeit uit tot een welwarende nederzetting. Contacten lopen van de Britse eilanden tot in Scandinavië en Rusland en gehandeld wordt er o.a. in wijn, hout, wol en aardewerk.
Na 1050 neemt de bedrijvigheid af omdat de Linge verzandt en later wordt afgedamd, maar Tiel blijft een belangrijke stad.

Waar nu de Dominicuskerk staat, stond vroeger de Walburgkerk met een klooster. Hier stond ook de ringwalburcht, voor 950 gebouwd door Waltger van Teisterbant. Hij was de vertegenwoordiger van de Rooms-Duitse Keizer tot wiens bezit Tiel behoorde. Er was ook een palts, een paleis voor de rondtrekkende vorst en de keizer heeft Tiel zeker één keer met een bezoek vereerd.
Tiel mag zelfs een keizerlijke munt slaan, maar in de loop van de 11e eeuw gaat Tiel een zware tijd tegemoet. De munt sluit, het tolrecht wordt ingetrokken in 1171, Tiel komt in Brabantse handen en lijdt als grensstad onder oorlogen tussen Gelre, Brabant en Holland. 1202 is de genadeslag. Geldersen vernietigen de burcht.
In de 14e eeuw komt Tiel in Gelderse handen en raakt het verwikkeld in een burgeroorlog.

In 1400 sluit Tiel zich aan bij de Hanze, en dat luidt een nieuwe bloeiperiode in.

Water
Meteen om de hoek ligt het volgende schilderij: in de verte de Waterpoort, daarvoor de pont Pomona. Onder het water de diverse lagen met archeologische vondsten, waarvan in het museum het orgineel te bewonderen valt.

Ik slenter verder naar de Ambtmanstuin en dat schilderij daar is moeilijk te duiden. Ik lees op de site de uitleg, maar pas in het museum begrijp ik het. Water en groen, meer lijkt het niet. Maar in het groen zie ik kleine bruine vlekjes: de eerste boerderijen van 6000 jaar geleden, met rookpluim en al.

Fruit
Bij de Agnietenhof zie ik veel fruit in het schilderij, maar pas als ik de foto bekijk kan ik zien dat het een boom is, beladen met fruit en met een krans van fruit om de stam. Een verbeelding van Tiel Fruitstad aan de Waal. In herinnering ook aan die kleine verkoolde stukjes appel van 6000 jaar geleden, en aan de Romeinen die de gecultiveerde appels, peren en kersen meenamen naar onze streken.

Flipje
Zeg je Tiel en fruit, dan zeg je Flipje. Al zijn de fabrieken al meer dan 30 jaar geleden vertrokken uit Tiel, de mascotte van de jamfabriek de Betuwe is nu de mascotte van Tiel. En die kan zeker niet ontbreken in deze schilderijenparade.
Het is wel een hilarisch Flipje, die een beetje benauwd kijkt van tussen twee boterhammen.

Oorlog
De Tweede Wereldoorlog heeft Tiel een behoorlijke knauw gegeven. Na de mislukking van Market Garden kwam Tiel in de frontlinie te liggen. De inwoners werden geëvacueerd en de stad was onherkenbaar toen ze terugkwamen. De binnenstad lag voor een groot deel in puin en de wederopbouw kostte jaren. Als zinnebeeld hiervan ligt op de Waalkade een schilderij van de Maartenskerk in wederopbouw.

Graven
Vanaf de Waterpoort loopt een betonnen wandelpad richting de Waal. Op dit beton zijn teksten aangebracht over de historie van Tiel, en de schilder heeft dit pad opgenomen in zijn ontwerp. Een archeoloog staat over een tekening gebogen, terwijl onder en achter hem een grote opgraving te zien is.
Want er ligt vast nog wel ergens iets onder de grond wat ons zal verrassen.

In het museum bekijk ik wat er nu al uit de grond is opgegraven. Een Jupiterbeeld, een balsamarium, dat groene kraaltje, een werkelijk perfect gaaf glazen kommetje uit de 2e eeuw, een bronzen olielampje, baardkannetjes, kogels, votiefstenen, dakleien, munten.