‘In dir ist Freude‘, vrolijk klinken de klanken van dit Bach-koraal door de kerk. Ik kijk langzaam op en denk: Heb ik nou iets gemist? Ja, dus. Ergens bij variatie nummer twee over het kerstlied ‘Vom Himmel hoch, da komm ich her‘ moet ik in slaap gesukkeld zijn.
In het schemerdonker van de kerk, die verlicht is door ca 100 kaarsen (en noodverlichting, uiteraard) luister ik aandachtig naar de rest van het concert.

Vanmiddag was ik na mijn werk naar Amsterdam gereisd en kwam daar veel te vroeg aan voor het concert.
Goede raad is duur, dus een wandeling zou misschien wel wat zijn. Het Amsterdam Light Festival is ook gaande en ik bedenk dat ik misschien deze objecten vanaf de oevers kan bekijken? Via een app kom ik achter de route, maar dat had niet gehoeven.
Honderden mensen lopen die route (links- of rechtsom) en in de grachten is er filevorming met de vele boten die de route varen.

Sommige objecten zijn vanaf het water het beste te bewonderen, zoals een enorme poort en Solstice (een tunnelachtig lichtobject waardoor je onder de brug vaart).

Licht, in deze donkere maand snakken mensen daarnaar. Zeker met het sombere grijze weer in december.
Als moderne mens is het moeilijk een wereld zonder (kunst)licht voor te stellen. We hebben het licht onder handbereik, in onze telefoons, op elke mogelijke plek, soms op hele onnodige plaatsen. Lichtvervuiling is een echt probleem en onze steden en snelwegen zijn vanuit de ruimte te zien.

Maar vanavond gaat het om spelen met licht. In de stad zijn veel huizen al prachtig versierd met kerstverlichting en de objecten van het Festival doen daar een schepje bovenop.

Humoristisch, fraai, intrigerend, en soms confronterend.
Mind Bridges: beelden van mensen geprojecteerd op de brugmuren waarbij ze verbinding met elkaar zoeken.
Self Reflection: een stapel balancerende stenen, waarbij de belichting op het water is gericht zodat de reflectie daarvan op de stenen flakkert.
Omen: een bliksemschicht, huiveringwekkend bijna.
Maar ook sprookjesachtige sluierstaartvissen, gekleurde bloemblaadjes, koperen waterlelies, een maansopgang, een poort van ballonlampen, van alles komt er voorbij.

Ik kom er achter dat je als wandelaar de tijd kunt nemen om stil te staan. De boten moeten doorvaren.

Licht was op onze aarde voor het vuur alleen afkomstig van zon, maan en sterren en van bliksem en vulkaanuitbarstingen. Deze laatste twee zijn ook verantwoordelijk voor branden, onder- en bovengronds.
Men suggereert op basis van archeologisch bewijs dat ca 400.000 jaar geleden al vuur gemaakt werd op diverse plaatsen en door verschillende populaties in Afrika en Eurazië.

De Grieken hadden een prytaneion, een vuurhuis, in ieder dorp en iedere stad. Hier brandde een eeuwige vlam.
Rome had ook een eeuwig vuur, bewaakt door de Vestaalse maagden.
Vuur was zeer belangrijk en werd daarom bewaakt. Zie de gruwelijke mythe over Prometheus. Hij stal het vuur van de goden en werd bestraft door ophanging aan een rots, waarna elke avond de adelaar Ethon zijn lever uitpikte en opat. De volgende ochtend groeide zijn lever weer en begon alles van voren af aan.

Vanaf de eeuwige vlam van Rome is het een kleine stap naar de Godslamp die in de Rooms-katholieke kerken hangt, die ook teruggaat op de zevenarmige kandelaar in de Joodse tempel die elke nacht moest branden.

In het Christendom wordt Jezus gezien als het Licht der wereld. Kerst wordt gevierd rondom de kortste dag, de dag dat de zon ‘terugkeert’. De kortste dag was en is omgeven met rituelen. Denk aan Midwinterhoornblazen, de Nieuwjaarsvuren, het Joelfeest in Scandinavië, de kerstboom.

En ook met mooie concerten, zoals vanavond Met Bach het jaar uit in de Westerkerk. Laurens de Man heeft, zoals hij zelf zegt, een mooi boeket geplukt uit de muziektuin van Bach. De twee hoekdelen zijn grotere werken in A-klein, behoorlijk mineur, maar de fuga aan het eind is aanstekelijk en energiek.
Er tussenin muziek die Kerst in herinnering brengt, een concerto van Vivaldi door Bach bewerkt en het klassieke ‘Das alte Jahr vergangen ist‘.

Goede uiteinde en een goed begin iedereen!