De wandeling van vandaag is er eentje van O, zit dat zo? en O, ja?
Ik ben in Den Helder voor de podwalk Het Verhaal van Nederland en deze gaat over Koning Willem I. Gezien het feit dat hij in 1813 voet aan land zette op Scheveningen, had ik zijn verhaal in Den Haag verwacht, maar nee, in Den Helder ga ik met hem op pad.
En met Napoleon.

1795 was het jaar van de Franse Revolutie en de gekroonde hoofden van Europa vreesden met grote vreze, nu Lodewijk XVI en Marie-Antoinette, koning en koningin van Frankrijk, het leven hadden gelaten onder de guillotine. Wie was de volgende?

Stadhouder Willem V nam het zekere voor het onzekere en vluchtte bij de komst van de Fransen in 1795, naar Engeland, naar zijn neef George III van Engeland (ze waren beiden kleinzoons van George II). Hij kreeg een jaargeld, had geen verantwoordelijkheden meer, vulde zijn tijd met jagen en vissen. O ja, en Zuid-Afrika moest hij afstaan.
Alle bezittingen in Nederland waren of werden verbeurd verklaard. Eigenlijk was de band met Nederland doorgesneden.

Zoonlief Willem Frederik had er meer moeite mee, net als zijn moeder Wilhelmina van Pruisen. Willem Frederik wilde besturen, macht uitoefenen, aanzien verwerven en dat ging niet, hier in Engeland.
De Engelsen en de Russen probeerden de Fransen op afstand te houden door een invasie bij Callantsoog, net zuidelijk van Den Helder. Doel de Bataafse vloot uitschakelen en Amsterdam veroveren, daarmee een opstand ontketenen en Oranje terug in het zadel te helpen. Het mocht niet baten. Ze werden verslagen.

Want inmiddels was uit de Revolutionaire troebelen van Frankrijk Napoleon komen boven drijven. Deze jonge krijgsman wist strategisch veldslag na veldslag te winnen en klom op in de rangen tot hij uiteindelijk als consul Frankrijk regeerde.

Willem Frederik verzamelde al zijn moed en klopte bij Napoleon aan. Hij wilde genoegdoening voor het verlies van de bezittingen in Nederland, en hier liet hij al zien dat hij een echte boekhouder was. Tot op twee centen achter de komma gaf hij het Napoleon op een briefje. Die pakte de Oranje-prins volkomen in met zijn charme, maar zonder meer ook door de rijkdom, de feesten en partijen. Geld kreeg hij niet, maar hij kreeg Fulda, een stadje in Duitsland, met nog wat gebiedjes. Daar mocht hij de gebieder zijn. En Willem Frederik pakte dat met graagte aan. Het is dan 1803. Heel lang mag hij er niet besturen.

In 1804 kroont Napoleon zichzelf tot keizer en gaat hij nog verder op oorlogspad.

Maar in Den Helder werd ook niet stilgezeten. Het was natuurlijk een unieke plaats, drie kanten water, één kant land, en daardoor goed te verdedigen, als je goede verdedigingswerken had. En die had Den Helder nog wel, maar die waren inmiddels al ruim twee eeuwen oud.

Koning Lodewijk Napoleon (broer van en sinds 1806 koning van Nederland) bezocht de Stelling van Den Helder in 1807. Hij was onder de indruk, maar er moest wel versterkt worden. Plannen werden gemaakt, maar toen in 1811 the man himself arriveerde kregen de plannen een echte impuls.
Er werden forten gebouwd, verbonden met een liniekanaal. Op Fort Kaaphoofd stonden wel 90 kanonnen opgesteld, zeewaarts gericht. Fort Kijkduin, Fort de Erfprins: de forten hebben nu mooie Nederlandse namen, maar toen hadden ze klinkende Fransen namen.

Napoleon werd hoogmoedig en besloot Rusland aan te vallen. Dat ging gruwelijk mis en in 1813 werd hij bij Leipzig verslagen. Na een dramatische terugtocht werd hij uit de macht gezet en naar Elba verbannen. De Russen, de Pruisen en de Engelsen besloten gelijk heel Europa in te richten waarbij adellijke families hun oude gebieden kregen aangeboden.
En ja, Willem Frederik was na het overlijden van zijn vader de Oranje die werd gevraagd om Nederland te besturen. Niet als koning, maar als vorst.
Schoorvoetend gaat hij akkoord. In 1799 zaten ze niet op hem te wachten, nu dan wel?
Ja, nu wel blijkbaar. In Scheveningen kwam hij aan, begeleid door vier Engelse schepen met 240 zwaar bewapende mariniers. Maar die waren niet nodig, ten minste niet hier.

Want in Den Helder werd de Stelling gebruikt door admiraal Ver Huell om zich te verdedigen tegen zijn eigen landgenoten. Hij was in dienst van Napoleon en daar hield hij zich aan. Vijf maanden lang werd Den Helder belegerd, tot hij zich overgaf.
Hij vertrok na zijn overgave naar Frankrijk, waar hij carrière maakte in het leger en het tot vlootvoogd schopte. Hij wordt vermeld op de Arce de Triomphe.

Willem Frederik werd vorst van de Noordelijke en de Zuidelijke Nederlanden, een gebied groter dan waarover zijn voorouders ooit hadden geregeerd.
Maar van Napoleon was hij nog niet af. In 1815 kwam Napoleon terug, ontsnapt uit zijn gevangenis. Maar hij ging in de Zuidelijke Nederlanden ten onder bij Waterloo, waarbij de Prins van Oranje gewond raakte.
Op aanraden van zijn adviseurs riep Willem Frederik zich uit tot Koning der Nederlanden als Willem I, omdat het volk nu een sterke man aan de macht nodig had.

Het is half acht als ik de trein terugpak. Dit was een lange dag, die begon in Alkmaar, waar ik om 12 uur een orgelconcert kon bijwonen in de Grote Kerk waarna ik met de bus naar Egmond vertrok. Ik wilde Slot aan den Hoef eens wat beter bekijken.
De temperatuur is heerlijk, de regen is overgewaaid (letterlijk) en in Egmond waait het zo hard, dat het schuim bijna van mijn biertje waait. Bij het proeflokaal geniet ik van een echt Egmonds Abdijbier. Heerlijk!

Ik had altijd gedacht dat Maximiliaan van Egmont (schoonvader van Willem van Oranje) daar woonde of zo. Maar dat klopt niet. Hij stamt wel uit het geslacht Egmont. Zijn betovergrootvader was Jan II van Egmont (ook wel Jan met de bellen genoemd) en die was heer van Egmond.

Van het kasteel is trouwens niets meer over. Ja, een brok muur en de fundamenten. En de slotkapel. Het is in de as gelegd bij de belegering van Alkmaar, inclusief alle drie de Egmonden (aan Zee, Binnen en aan de Hoef).

In de vijver staat een kopie van een beeld dat in Zottegem staat: Lamoraal van Egmont, eveneens een nazaat van Jan met de Bellen en zoon van graaf Jan III van Egmont. Maximiliaan is nog enige tijd één van zijn voogden geweest.
Lamoraal eindigde op de Grote Markt van Brussel op het schavot, samen met Horne.

12,5 km gewandeld maakt 49,1
1 kerk bezocht maakt 15
1 orgelconcert maakt 8