Het tikje in mijn trapper wordt een tik, dan een knarsje, dan geknars en uiteindelijk gekrijs. Dat is duidelijk! De rechtertrapper is kapot en niet zo’n beetje ook. Dat wordt vervangen. Ik bof want in Hattemerbroek is de fietsenmaker vanmiddag geopend. Binnen vijf minuten heb ik nieuwe trappers en kan ik in alle rust verder. Ik heb er dan al een hele dag opzitten.

Vanmorgen ging heel vroeg de wekker en om half 7 zat ik in de trein naar Apeldoorn. Voor weer een Oranje-wandeling. Ik maak nu een hele sprong in de tijd, naar midden vorige eeuw.

Apeldoorn is al eeuwen nauw verweven met de Oranjes en dat is echt overal te zien. Op het stationsplein is een afbeelding van de kus van Willem-Alexander en Máxima op hun trouwdag, de vele straatnamen die verwijzen naar de Oranjes, de monumenten, de restanten van het Koningslijntje en natuurlijk de prachtige villa’s overal.

In 1684 kwam wat nu Paleis het Loo is gereed. Stadhouder-Koning Willem III en zijn vrouw Koningin Mary Stuart hadden het jachtslot Het Oude Loo gekocht, maar het was te klein voor hun plannen. En Willem had nog een appeltje te schillen met Lodewijk XIV van Frankrijk. Diens paleis in Versailles moest door Het Loo naar de kroon gestoken worden.

Het was voor hen en de latere Oranjes een zomerverblijf en zo werd het ook gebruikt door Koning Willem III en zijn vrouw Emma. Hun dochter Wilhelmina was graag op Het Loo en zou er haar laatste levensjaren doorbrengen.

Zij was sinds het overlijden van haar vader in 1890 koningin van Nederland, met haar moeder Emma als regentes zolang ze nog geen 18 was. Als vrouw kon zij haar vader wel in Nederland opvolgen, maar niet in Luxemburg, waar haar vader groothertog was. Daar gold de Salische Wet, waardoor erfenissen uitsluitend aan mannelijke nakomlingen kon toevallen.

Zij trouwde in 1901 met Heinrich von Mecklenburg-Schwerin, een Duitse hertog. Er moesten nl. kinderen komen om de dynastie van de Oranjes te kunnen voortzetten. Juliana werd in 1909 geboren, maar zij bleef enig kind.

En ook zij moest trouwen om de dynastie veilig te stellen. Bernhard zur Lippe-Biesterfeld, een verarmde maar zeer charmante prins, kwam in beeld en Juliana viel als een blok voor hem.

Het huwelijk in 1937 werd gevolgd door een lange huwelijksreis, waarbij merkwaardig genoeg vrienden van Bernhard ook aanwezig waren. Er werden twee dochters geboren, in 1938 Beatrix en in 1939 Irene, Haar naam betekent vrede en bleek een wens die helaas niet uitkwam.

In 1939 viel Duitsland Polen binnen, na in 1938 al Oostenrijk via de Anschluß te hebben geannexeerd, en in mei 1940 was de rest van Europa aan de beurt. Nederland capituleerde op 15 mei.

In navolging van haar overgrootvader Koning Willem I en betovergrootvader Prins Willem V, nam zij de wijk naar Engeland, zij het onder protest. Ze wilde bij haar volk blijven, maar de regering vond het verstandiger te vluchten.

Ze was er vanuit gegaan dat haar geliefde Het Loo door de Duitsers zou worden bezet. Uit voorzorg had ze familieportretten uit de lijsten laten halen, kostbare meubels laten opslaan en overal foto’s van laten maken. En ze had spijtig genoeg gelijk: het Loo werd een soort kazerne met wel meer dan 600 soldaten in de zijvleugels en de staf in het hoofdgebouw.

Ik loop door de prachtige lanen en parken en ondanks het mooie weer krijg ik rillingen bij het monument dat is opgericht voor Het Apeldoornsche Bosch, de Joods psychiatrische inrichting die in januari geheel werd ontruimd. De bijna 1100 patiënten met 50 verpleegkundigen werden in een goederentrein direct naar Auschwitz afgevoerd. Na een gruwelijke reis werden ze onmiddellijk op een afschuwelijke manier vermoord. Prinses Juliana heeft dit monument in 1990 onthuld.

Overal kom ik het koningshuis tegen: bij een Amerikaanse eik, gepoot net na de oorlog, staan twee stenen met de letters B en J. En bij de Grote Kerk lees ik dat de voorganger was gefinancierd door koning Willem I terwijl de eerste steenlegging van het huidige gebouw door Wilhelmina werd verricht.

Het was de kerk waar ze het vaakst kwam en haar bank is na haar overlijden nooit meer gebruikt. Bij de kerk staat een beeld van haar (ik denk op ware grootte), niet op een sokkel, maar gewoon op de grond.

Het tekent haar; ze wilde eigenlijk gewoon zijn, maar toch trokken de macht en invloed die haar ambt haar toestond of waar ze aanspraak op meende te kunnen maken. Zo werd Premier De Geer ontslagen, nadat hij had geopperd dat er wellicht met de Duitsers kon worden onderhandeld.

Ook was ze bezig met een nieuw naoorlogs Nederland, waarin alles anders lees beter of nog liever volgens haar normen en waarden zou gaan.

Uiteraard zorgde dit na de oorlog voor wrijving en desillusie. Moe legde ze haar ambt neer. 58 jaar was ze koningin geweest waarvan 50 jaar in eigen rechte. Haar restten nog 14 jaar, die ze op Het Loo doorbracht, veel in de natuur schilderend. ‘Eenzaam, maar niet alleen’ zo heten haar memoires. Ze had een eenzame taak, maar wist zich gedragen door haar geloof en daardoor niet alleen.

Na deze hele geschiedenis, is het nog maar 10 uur en dus tijd voor koffie. In Grand Café Prins Hendrik Garage, dat gevestigd is in de voormalige garage van Paleis het Loo.

Dan ga ik richting Zwolle langs één van de vele kanalen die in opdracht van Kanalenkoning Willem I zijn aangelegd: het Apeldoorns Kanaal. Een fantastisch mooi stukje Nederland, het mooie weer, de wind in de rug. Alleen die trapper…

Als ik bij de B&B ben, gun ik me de tijd om even bij te komen, want ik ga om iets over zessen alweer op pad. Naar station Zwolle om naar Raalte te reizen. Daar is vanavond een orgelconcert in de Basiliek van de Heilige Kruisverheffing. Een puur romantisch programma op dit geweldig mooie romantische orgel. Niet voor niets wordt het orgel de koning(in) onder de instrumenten genoemd.

Om iets voor tienen ben ik bij mijn B&B, net als de volle maan opkomt, zachtoranje, als om bij het thema te blijven.

77 km gefietst maakt 340

6,1 km gewandeld maakt 36,6

1 orgelconcert maakt 5