Vandaag loop ik een wandeling in het Groene Hart. Vanaf station Alphen aan den Rijn naar Waddinxveen.

De start begint al goed. Op het station is het toilet kapot. Dus naar het centrum van Alphen voor koffie mét en een toilet. Niet erg, want ik zie dat dit een leuke plaats is en dus een terugkomst waard.

Dan even wat drukke wegen, de Havenweg door waar een serie huizen staat met Russische en Oekraiense plaatsnamen. Charkov, Moermansk, Sebastopol. Het blijkt dat deze 10 vrijstaande huizen gebouwd zijn als een soort beleggingsproject tijdens de Tweede Wereldoorlog. De namen op de huizen verwijzen naar de steden die samen op een kaart de lijn vormen waar het in 1943 de Russen lukte de Duitsers tegen te houden.

Ik sla over het spoor linksaf en de stad wijkt als het ware. Ik loop over het Weteringpad, vlakbij een bedrijventerrein, vlakbij een woonwijk en toch voelt het niet zo. Hier is geprobeerd de oude structuur van het polderlandschap te behouden. Knotwilgen, smalle percelen, slootjes. Overal ganzen, meerkoeten. Vogels fluiten en in de schaduw van de bomen liggen de Galloway-runderen te herkauwen.

Na een paar kilometer loop ik op de Kruiskade en begin aan het mooiste stuk van vandaag. Ik loop over een smalle kade, tussen twee watergangen. Links staan de koeien aan de sloot. De kade is begroeid met bomen en struiken. Niets verraadt hoe oud dit landschap is. De Kruiskade is namelijk de plaats waar de ontginningen vanaf de Rijn in het noorden en de Rietveldse Vaart in het zuiden elkaar ontmoetten. Op de kade staan essenstobben voor geriefhout (gebruikshout) die eeuwen oud zijn.

Dit is het Groene Hart in optima forma: lange, rechte weilanden, glinsterende sloten onder de blauwe lucht, rietkragen en lisdoddes, knotwilgen en koeien, in de verte een molen.

Maar dit was eeuwen geleden een zompig veenmoeras waar je niet kon wonen. Tot in de 11e en 12e eeuw de Grote Ontginning begon onder auspiciën van de bisschoppen van Utrecht en de graven van Holland.  Door het graven van sloten werd het veen ontwaterd zodat het droog genoeg werd om er akkertjes op aan te leggen. Ontwaterd veen klinkt echter in en wordt daarmee weer natter. Er kwamen molens en het land daalde en daalde.De grond werd te nat om als akker te kunnen gebruiken. Akker werd weiland en de koe verscheen.

Wat die inklinking doet, zag ik in Hazerswoude Dorp bij de 17e eeuwse Hervormde kerk. De ingang onder de toren, ooit op maaiveld, ligt twee meter boven me.

Maar eerst nog even naar vaardorp Het Rietveld. Ik loop langs een boerderij over een smal paadje tussen hoog opgaande begroeiing naar het Papenpad langs de Papenvaart. Het pad is genoemd naar de mensen die het Roomse geloof bleven belijden in de 16e eeuw en die langs dit pad naar de schuilkerk in Rijndijk gingen. Paap is een mild scheldwoord voor Rooms-katholiek. (Van papa voor paus.)

Aan het eind staat de Rietveldse molen, een achtkantige bovenkruier uit 1648. Een aantal kleine particuliere poldertjes werd in die tijd samengevoegd tot de Rietveldpolder. En daarvoor was deze krachtige molen nodig. Tot 1966 heeft deze molen dienst gedaan. De molen werd ook palingmolen genoemd, omdat de molenaar palingen ving bij de molen. Tot 1905 werd na de jaarlijkse Grote Schouw (inspectie van de watergangen) in deze molen een maaltijd gehouden, waarschijnlijk daarom.

Een deel van Het Rietveld is ook vandaag de dag nog steeds alleen over water bereikbaar en dat maakt dat het hier heel rustig is.

Bij de polders Oostgeer en Westgeer (beide hebben schuin uitlopende, gerende kavels) staat de Blauwe Wip, een wipmolen type grondzeiler, in 1636 gebouwd maar herbouwd in 1986. Het is een plaatje, hoog op de dijk tegen de blauwe lucht.

Bij de Schutsluis Ambachtspolder loop ik even naar boven. Hier kan ik goed het verschil in waterstand zien tussen de polders.

In Hazerswoude is het tijd voor pauze. De naam is een verbastering van Hadewartswoude, dat weer een samentrekking is van Heer Aduards Woud. Dit dorp is ontstaan in de tijd van de Grote Ontginning. De kerk is uit 1664, de toren uit 1646, en ik kijk vanachter mijn 0.0 bier uit op het voormalige raadhuis uit 1926.

Ik stap op en loop langs drukkere wegen langs Boskoop naar Waddinxveen. De sloten staan vol met water en het land is hier heel laag. Overal zijn kwekerijen te zien. Dit gebied is een centrum voor boomkwekers, waarvoor in de 16e eeuw al de basis werd gelegd.