Ooit geweten dat dit stadje zulke internationale connecties had?

Zaltbommel, daar maken we vanmiddag een stadswandeling. Het is vandaag wisselvallig weer, zo nu en dan valt er een buitje maar de wolkenluchten zijn prachtig. Op de Waal varen de schepen voorbij, het verkeer raast over de Martinus Nijhofbrug, erachter van tijd tot tijd geel-wit-blauwe treinen over de spoorbrug.

Op de Waalkade staan parmantig Jip en Janneke, Takkie aan de lijn, ballon aan een touwtje. Vlakbij woonde Fiep Westendorp, de illustrator die deze karakters van Annie M.G. Schmidt hun bijzondere tweedimensionale uiterlijk gaf.

We lopen met het routeboekje in de hand langs de vele monumentale gebouwen. De Waag, het oude stadhuis, de pothuisjes, gotische huizen, oude pakhuizen, trapgevels, de Gasthuiskapel met de Gasthuistoren, de Grote of Sint Maartenskerk met de stoere toren, de kanunnikhuizen. De vestingwerken, veranderd in een prachtig wandelpark. En niet te vergeten het Stadskasteel, ooit de verblijfplaats van Maarten van Rossem, de legeraanvoerder van de hertog van Gelre.

In Zaltbommel is in 1863 de nu beroemde Franse schilder Édouard Manet in het huwelijk getreden met Suzanne Leenhoff, dochter van de Bommelse beiaardier. Zij was verhuisd van Gelderland naar Parijs en daar de pianolerares geworden van de broers van Manet. En ze zou piano zijn gaan studeren in Parijs nadat Liszt haar in Zaltbommel had horen spelen. Nu is Liszt inderdaad in Nijmegen geweest en hij is met de boot van Keulen naar Rotterdam gevaren. Maar of hij in Zaltbommel is geweest…?

In de Tolhuisstraat worden we gewezen op een rijtje huizen dat ooit bezit was van Lion Philips. De huizen werden samengevoegd voor zoon Frederik die daar met zijn grote gezin woonde.

Lion had een winkel in koloniale waren op de Markt 11, en hij ging op nummer 9 wonen. Frederik begon op nummer 13 een bank. Frederik was de vader van Gerard en Anton. Frederik en Gerard beginnen in 1891 in Eindhoven gloeilampen te produceren. Dit zou uitgroeien tot de Koninklijke Philips.

Zaltbommel heeft gootspoken. Bij diverse huizen zit op, in of bij de dakgoot een beeldje.  Bijvoorbeeld een kannunik bij een kanunnikhuis, of een zwaan of een kat. En ook Karl Marx. Op de dakgoot zie je de karakteristieke kop van de schrijver boven een boek: Das Kapital.

Waarom? Dat zit zo. Lion Philips was getrouwd met Sophie Presburg. Haar zus Henriëte trouwde met de Duitse advocaat Heinrich Marx.

Karl had als vrijgevestigd publicist geld nodig terwijl zijn moeder zuinig leefde van de erfenis van haar overleden man en haar zoon niets gaf. Oom Lion zorgde ervoor dat Karl geld had, als geldschieter. Karl had een goede band met zijn oom en tante en neef Frederik en verbleef een aantal malen bij hen in Zaltbommel.