Catharina, Mary, Maria Louise, Anna, Wilhelmina, Hortense, Anna, Amalia, Emma, Juliana, Pia. Oeps, foutje. Tuurlijk hoort Pia niet in dit rijtje thuis.

Pia is de naam van de eerste winterstorm die gisteren aan land kwam, en die vandaag nog wat rafelrandjes heeft. Op station Passewaay begint het te regenen en onderweg huilt de regen langs de ramen. Als ik aankom duik ik meteen het kleine en gezellige stationnetje van Soestdijk in. Het is nu een restaurant en appeltaart met slagroom wil er best in met dit weer.

Ik begin aan de korte wandeling naar Paleis Soestdijk. Onderweg is de koninklijke connectie duidelijk. Via de Prins Bernhardstraat kom ik op de Stadhouderslaan en dan beland ik bij de Naald van Waterloo. Inderdaad, van het dankbare vaderland aan de latere koning Willem II, toen nog kroonprins, voor zijn bijdrage aan de slag bij Waterloo, de ondergang van Napoleon.

Precies één kilometer naar links staat Paleis Soestdijk. De naald staat op de zichtlijn vanuit het hoofdgebouw en dat is niet zomaar. Want ook dit paleis werd hem geschonken. Door de staat. Ook weer voor zijn verdienste bij Waterloo.

Ik ben nog van de generatie die dit paleis kent als residentie en van het jaarlijkse defilé op Koninginnedag, 30 april. Dan zaten we verzameld voor de TV om het komen en gaan van gewone Nederlanders te bekijken. Het defilé is natuurlijk onsterfelijk gemaakt door Wim Sonneveld met zijn stalmeester.

De franje van Oranje noem ik dat. 't Vertoon van de Kroon. De eis van 't paleis. 
Het bewijs krijg je er elk jaar maar weer van op de dertigste April. Dan komen ze met zijn allen opzetten. Ik sta dan altijd zo'n beetje opzij van 't bordes met het defile, achter een conifeer. Men ziet mij niet maar ik ben er toch, en zo hoort het ook. Ik zorg er dan voor dat de zaak gladjes verloopt. Die bloemen op de trejen, dat levert geen bezwaren op. 't Is meer wat ze de Konegin zo allemaal komen aanbieden. En d'r wordt wat aangedragen. Kijk, en dan gaat het erom dat je Hare Majesteit discreet ontlast, niet waar? van zo'n reuzenkoek uit de een of andere achterhoek van dit land. Dat is dan aanpakken en even tussen je tanden sissen: "Kniksje maken, achteruit de trap af en wegwezen", en dan zelf even de geschenken ongemerkt achter de rododendrons sodemieteren.

We kwamen in die jaren als gezin van tijd tot tijd langs het paleis. Mijn oma woonde nl. in een verpleeghuis in Zeist. En dan was je toch in de buurt. Zo gingen we wel eens in Lage Vuursche pannenkoeken eten of bij Vliegveld Soesterberg naar de straaljagers kijken. Of we reden langs het paleis.

Het paleis staat inmiddels al bijna 20 jaar leeg. 2004, in dat jaar overleden de laatste bewoners, Juliana in maart en Bernhard in december. Nu is er een tentoonstelling die draait om de vrouwelijke bewoners van het Paleis.

En dat begint bij Catharina Hooft, inderdaad familie van P.C. Hooft, geparenteerd aan de families De Witt en Bicker, vrijvrouwe van Ilpendam (geërfd van haar nicht) en de jonge echtgenote van de Amsterdamse burgemeester Cornelis de Graeff, die ook voogd was van het Kind van Staat, de latere stadhouder-koning Willem III.
Zij lieten in 1650 aan de weg van Baarn naar Soest (de Zoestdijck) een hofstede bouwen als zomerverblijf.

Willem III kocht het van de familie De Graeff en zijn vrouw Mary Stuart was hier graag aan het tuinieren. Uit die tijd stamt ook de gedrongen watertoren, bedoeld om via een windmolen of een rosmolen voldoende waterdruk te creëren voor de fontein in de vijver. De hofstede werd jachtslot en kreeg mooie siertuinen.

Marijke Meu was de weduwe van Johan Willem Friso, de Friese stadhouder en erfgenaam van Willem III na diens overlijden. Na de dood van haar man woonde Maria Louise (zoals ze officieel heette) in de zomer op Soestdijk.

Anna van Hannover is de schoondochter van Marijke Meu en getrouwd met stadhouder Willem IV. Net als zijn moeder verbleef ook Willem graag op Soestdijk. Anna, een Engelse koningsdochter die beneden haar stand was getrouwd, was hier heel gelukkig. Zij en haar man waren geen van beiden moeders mooiste, maar ze hielden van elkaar.

Haar schoondochter, Wilhelmina van Pruisen, woonde er ook, maar het waren roerige tijden tijdens het bewind van haar man stadhouder Willem V. In 1787 kwam het bij het paleis tot een handgemeen tussen patriotten en Oranjegezinden. Hierbij kwam Christoffel Pullmann om, een Duitse huursoldaat, onderdeel van een detachement van het Regiment van Hessen-Darmstadt, in opdracht van Willem V bij het paleis gelegerd in verband met de strubbelingen. Hij was één van de wachtposten en liep de wacht bij het paleis. Twee van zijn collega’s waren door de patriotten overmeesterd en hem wilden ze omkopen. Hij zei: Ich bin ein ehrlicher Kerl.. en tekende daarmee zijn doodvonnis. Hij werd ter plekke doodgeschoten. Het schot wekte zijn collega’s, die zich uit bed lieten vallen, hun geweer grepen en zonder zich aan te kleden het paleis verdedigden tegen de patriotten die de opdracht hadden het paleis te plunderen maar werden teruggedrongen.
Aan de overkant van de drukke weg staat op de parkeerplaats een beeld van Christoffel, ter herinnering aan zijn onomkoopbaarheid.

Dan wordt het paleis een logement voor Franse soldaten, en het komt aan de staat, de Bataafse Republiek. Maar Holland wordt een koninkrijk met Lodewijk Napoleon, broer van, als koning. Zijn vrouw Hortense, de koningin, was de volgende bewoonster van dit paleis. De gevels worden gepleisterd, het huis wordt bescheiden uitgebouwd, maar de grootste verandering is toch het park dat van siertuinen werd omgevormd naar een landschapspark met paadjes, doorkijkjes, bruggen, vijvers en boomgroepen.

Als Holland onderdeel wordt van het Franse Keizerrijk wordt het één van de paleizen van Napoleon. Niet duidelijk is of hij er ooit is geweest. Maar de Fransen vertrekken en Nederland wordt een koninkrijk onder de oudste zoon van de laatste stadhouder, Willem Frederik. Moeder Wilhelmina komt mee naar Nederland en woont op Soestdijk.

In 1815 wordt het aan het kroonprinselijk paar geschonken, Willem en zijn vrouw Anna Paulowna, de Russische tsarendochter. Zij heeft een groot stempel gedrukt op het uiterlijk van het paleis. In navolging van het paleis van haar jeugd, geeft ze opdracht tot de bouw van de beide halfronde vleugels links en rechts met colonnades. Tevens wordt het helemaal witgepleisterd. Dit zorgt er voor dat je op een afstand de verschillen tussen de oude en nieuwe delen niet meer kunt zien. Er komt een bordes (waar de wijnkelder onder zit), een grootse entree van waaruit je een geweldig zicht hebt op de prachtige vijver en tuinen, een Waterloozaal met een enorm schilderij van de Held van Waterloo, een witte eetkamer.

Als Anna sterft komt het paleis aan Hendrik, haar derde zoon. Deze was stadhouder van Luxemburg en gebruikte Paleis Soestdijk als zijn zomerverblijf. Zijn vrouw Amalia verbleef graag op het paleis

Willem III krijgt na de dood van zijn broer de beschikking over het paleis en zijn tweede vrouw Emma verblijft er ’s zomers na zijn dood. Emma zorgde er voor dat de colonnades van glas werden voorzien, praktisch in de winter want nu waren het bruikbare gangen, minder praktisch in de zomer want hitte.
Mensen kwamen van heinde en ver naar het paleis om de liefste oude dame van Europa te zien. Emma mag dan wel de liefste oude dame van Europa worden genoemd, maar als je je ook maar iets verdiept in haar, dan weet je dat ze haar mannetje stond. Moet ook wel, als je zo jong wordt uitgehuwelijkt aan een oude heer (koning gorilla was zijn bijnaam), jong weduwe wordt, regentes voor je kind wordt in een land dat niet je moederland is. Ze leert de taal, ze weet alles van de rechtstaat en de politiek en drijft haar zin door op een hele zachtaardige manier waar de heren politici niet aan gewend waren.

Haar kleindochter Juliana was dol op oma en kwam graag in Soestdijk, zo graag zelfs, dat ze na haar huwelijk hier wil gaan wonen. Het paleis wordt compleet verbouwd (geschenk van de bevolking aan het bruidspaar) en ook na haar troonsaanvaarding blijft ze er wonen. Soestdijk, de buurtschap aan de weg van Baarn naar Soest, wordt residentie. En zo kennen veel Nederlanders het, van Koninginnedag, en van de interviews met Juliana en Bernhard, van de fotosessies.

Na hun dood wordt het paleis opengesteld, tijdelijk is de bedoeling, maar nu bijna 20 jaar later wordt het nog steeds opengesteld en druk bezocht.

Het is echt een bijzonder gebouw, met de oude hofstede in het midden. Hier zie je nog goed dat het echt oud is. Prachtige objecten zijn er te zien, oude kroonluchters en vazen, maar ook moderne kunstwerken. Mooie tapijten, speciaal geprint voor de tentoonstelling. Met slofjes aan slof ik door alle ruimtes, waaronder ook de werkkamer van Juliana, zonder gordijnen. Ze wilde dat iedereen kon zien dat ze aan het werk was…

Na de tentoonstelling duik ik het souterain in, waar zich een bloemenkamer, een waskamer, een porceleinkamer en een zilverkamer bevinden. Hier ook een combinatie van oude voorwerpen en nieuwe kunstzinnige uitingen. Er staat servies dat ik zo wel zou willen hebben, de kleuren alleen al. Zo mooi.

Ik maak nog een wandeling door de tuin en besluit naar station Baarn te lopen. Net voor het station staat De Generaal, een restaurant gevestigd in het voormalige Buurtstation Baarn. Op nog geen 200 meter van elkaar had Baarn eind 19e eeuw twee stations, één van de HIJSM en één van de ULM. De HIJSM exploiteerde de Oosterspoorweg (Amsterdam-Amersfoort), de ULM de buurtspoorweg van Utrecht naar Baarn.
Bijzonder aan het station Baarn is de Koninklijke Wachtkamer, niet toegankelijk, maar wel met een mooi wapenschild boven de glimmende deur.

Storm Pia houdt zich even gedeisd tijdens de reis naar huis, maar nu ik dit zit te typen, klettert de regen op het dak.