Batavia, het grote gereconstrueerde spiegelretourschip, verschijnt in de verte. Lelystad was al een hele tijd in zicht, maar nu ben ik er. Tijd voor pauze.

Ik moest vanmorgen mijn eigen ontbijt regelen en dus zat ik om half 9 aan de haven van Urk met een broodje, yoghurt en een smoothie.

Urk is een bijzonder dorp. Eeuwenlang was het een eiland. Bewoond was het rond de 10e eeuw, toen het nog onderdeel was van het daar gelegen veengebied. Diverse kliffen staken boven dit gebied uit, Oudemirdum, Schokland, Wieringen en ook Urk. Het Flevomeer werd onder invloed van de opdringende Noordzee groter en kreeg de naam Almere, groot meer.

Het eiland Flevo bleef liggen en daarvan bleven uiteindelijk Urk en Schokland over. Urk is het lot van Schokland bespaard gebleven. Het was groter en had een steviger ondergrond. In 1939 werd het met een dijk aan het vasteland verbonden maar er kwam pas een weg in 1948.

Het maakbaarheidsdenken vierde nl. hoogtij. Urkers werden voor achterlijk gehouden, niet capabel voor werken op het land, ze waren arm en werden door ziektes geplaagd. Ze werden volledig buiten de plannen gehouden. Daarom kreeg de nieuwe polder ook de naam Noord-Oostelijke polder, niet Urkerpolder o.i.d.

Maakbaarheid speelde overal een rol, zeker in de selectie van de nieuwe bewoners. Urkers woonden er al, en die voldeden sowieso niet aan de strenge eisen. Er werd getracht een evenredig deel gereformeerden, hervormden, Rooms-katholieken en overigen in de polder te laten wonen

Er werden boerderijen uitgegeven van 24, 48 of 62 hectare. Boeren werden geselecteerd op hun bedrijfsvoering. Inspecteurs kwamen onaangekondigd langs. Maar er kwamen ook inspectrices om de huishoudelijke kwaliteiten van de boerinnen te controleren. Mét witte handschoenen om langs de randjes te gaan.

Arbeiders kwamen niet alleen in de tien dorpen te wonen maar ook in huizenrijtjes tussen de boerderijen in, om sociale opstandjes te voorkomen.

In het nog weer nieuwere land werden grotere bedrijven uitgegeven. En de maakbaarheid liep tegen zijn grenzen aan. Lelystad werd gepland als een stad die 100.000 inwoners zou moeten gaan tellen, maar nu is dat aantal nog niet bereikt. Station Lelystad Zuid ligt als een ongebruikte betonnen kolos in het groen aan de spoorlijn.

Lelystad is aan de haven zeer aantrekkelijk en bij Bataviahaven ligt het museum met werf. Ik stap af om even het museum te bezoeken. Dat ‘even’ wordt uiteindelijk twee uur.

Ik kom veel te weten over de ambachten die nodig waren om een schip zeewaardig te krijgen. Zoals het weven van de zeilen van hennep. Wat een zwaar werk is dat. Hennep werd alleen in Nederland gebruikt. Door het gebruik van windmolens kon nl. van hennep een bruikbaar garen worden gemaakt. Ik sta verbaasd van alle inventiviteit waarmee de scheepsbouw gepaard ging.

En de hoeveelheden… De Batavia was 50 meter lang en de grootmast 55 meter hoog vanaf de bodem. 21 kilometer kabel was er aan boord en zo’n 450 blokken en katrollen.

De Batavia verging voor de kust van Australië en in de nasleep ontstond er onder de overlevenden muiterij met gruwelijke moordpartijen. Het wrak ligt in Fremantle, Australië, en hier in Lelystad ligt een reconstructie in het water.

Ik bewonder nog de Flevowand, een geborduurd stripverhaal van de geschiedenis van de Zuiderzee en de polders, als een soort Tapijt van Bayeux, maar dan anders.

Ik blijf op de grens zee en land fietsen, zoals als ik vanmorgen ook al deed. Links van me de Oostvaardersplassen, genoemd naar het Oostvaardersdiep, een diepe zandige plaats waar VOC schepen voor anker gingen. Het was ooit bedoeld als industrieterrein en kassengebied. Om ontginning te bevorderen werd rietzaad uitgestrooid dat zorgde voor het ontstaan van een slikken- en plassengebied. Het zorgde ervoor dat de inrichtingsplannen werden herzien en dat dit moeras een nieuw natuurgebied werd.

Almere komt in zicht en via de Hollandse brug steek ik over naar het oude land. Ik fiets door Muiderberg, inderdaad een hoogte aan het IJmeer, en ik zie het Muiderslot en dan ben ik in Muiden.

76 km gefietst maakt 642 km