In de kasteeltuin staan de sneeuwklokjes te kleumen, de krokusjes houden hun kelkjes gesloten, de anemoontjes kijken triestig naar beneden, alleen een primula heeft het kopje geheven naar, ja, naar wat? Het is maart en voor de vijfde dag op rij valt er regen, hagel en sneeuw. Het is koud, het waait behoorlijk en en na de rondleiding binnen hou ik de wandeling buiten kort.

1672 was het Rampjaar. De bevolking áchter de beschermende Waterlinie was bang maar relatief veilig. De provincies oostelijk van de linie werden overlopen door de Franse troepen en in het noorden hielden de bisschoppen van Munster en Keulen huis. De bisschop van Keulen had niet voor niets de bijnaam Bommen Berend.

Lodewijk XIV begon een blitzkrieg maar de vaart was er snel uit. Wel 60 stadjes en vestingen moest hij veroveren en dat kost tijd. Tijd die Willem III gebruikte om de Waterlinie te stellen.

Helaas voor velen lag deze linie ver westwaarts. En zij hebben dat met have en goed en soms  hun leven moeten bekopen.

Kasteel Amerongen ligt als altijd trots in de uiterwaarden van de Lek bij het gelijknamige dorpje. Een nog steeds imponerend en imposant huis in de stijl van het Hollands classicisme. Maar dat heeft een reden.

Ooit was het een leen van Floris V. In 1286 werden de broers Henric en Diederic Borre van Amerongen leenmannen van een huis dat er nog moest komen. Bouw, verwoesting, herbouw, de twisten gingen het kasteel niet voorbij. In 1557 werd Goert van Reede, één van de ondertekenaars van de Placaat van Verlatinghe, eigenaar.

Kleinzoon Godard Adriaan kreeg in 1641 het kasteel in bezit. Hij trouwde met Margaretha Turnor, dochter van een Engelse officier uit het Staatse leger. Godard was diplomaat en was veel weg en Margaretha zwaaide de scepter in Amerongen. Het kasteel werd verfraaid en gerieflijk gemaakt. Tot 1672.

Godard was als diplomaat al in de winter 1671/1672 op reis om in het buitenland hulp te vragen. Hij doet Keulen en Munster aan, maar de bisschoppen geven nul op het request. Oostwaarts gaat hij verder. Bij Bielefeld begeeft zijn koets het, in een boerenwagen gaat hij verder. Brunswijk is de volgende plaats, helaas vergeefs. De Hertog van Brunswijk wil niet te hulp schieten. Door naar Berlijn waar Godard 46 dagen na zijn vertrek uit Amerongen aankomt. De keurvorst van Brandenburg is wel genegen te hulp te schieten.

Zoon Godard (van Reede-Ginkel) is intussen ten strijde getrokken, bereid als hij is ‘goet en bloet’ in te zetten in de oorlog.

Margaretha blijft in Amerongen achter en schrijft haar man zeer regelmatig, één tot twee keer per week. Over Amerongen, roddels over kennissen, de oorlog en de politiek. En heel bijzonder is hoe ze haar man noemt: Mijn heer en allerliefste hartje.

De Fransen hielden in het veroverde deel van de Nederlanden huis. Moord, verkrachting, plundering, brandstichting: oorlog in vol bedrijf.

Brandschatting was daar ook onderdeel van. Kort gezegd: wil je je kasteel of mooie huis behouden? Betaal maar! Niet? Ook goed, dan steken we het in brand. En zo geschiedde…

In februari 1673 werd het kasteel met takkenbossen door de Fransen in brand gestoken. Vrouwe Margaretha was niet bereid geld te betalen, maar gaf haar ‘goet’ op. Gelukkig voor haar en haar schoondochter was ze rijk genoeg. Ze kon een huis in Amsterdam huren waar ze persoonlijke bezittingen opsloeg, die via de Oude Rijn daarheen werden verscheept. In Den Haag bezat de familie nog een huis en daar was ze veilig.

De vrede van Nijmegen in 1678 sloot deze periode af. Maar in 1677 was Kasteel Amerongen al herbouwd. Als een soort statement. Margaretha had als bouwvrouw laten zien wat ze waard was. Het huis werd op de fundamenten herbouwd met inbegrip van de woontoren, het oudste deel van het kasteel. Die was nl. over twee bouwlagen heen bewaard gebleven. Bij de herbouw werden zoveel mogelijk stenen afgebikt en hergebruikt. Het strenge classicisme en de bakstenen zorgen ervoor dat het huis imponeert. Het staat er. Punt.

Bij de rondleiding lopen we door eeuwen historie. De vertrekken ademen geschiedenis. We komen in de kamer waar de Duitse keizer Wilhelm II sliep en waar hij at. We lopen over de grenen vloer van Margaretha, waar ze stad en land voor afzocht: 14 meter lange planken en zonder knoesten. Willem III kwam hier voor de jacht, net als prins Hendrik eeuwen later.

Er was sowieso een hechte band met de Oranjes. Zoon Godard werd door Willem III voor zijn verdiensten bij veldtochten in Ierland, Engeland en Schotland beloond met de titel Graaf van Athlone. Toen de laatste mannelijke Van Reede stierf, ging door vererving en verwerving het bezit van Amerongen over op graaf van Aldenburg Bentinck, een verre nazaat van Hans Willem Bentinck, de boezemvriend van Willem III. Deze Hans Willem kreeg als beloning de titel graaf van Portland.

Ik ga de kou en nattigheid in en loop een rondje door de kasteeltuin. Maar ik ga gauw naar binnen en geniet bij restaurant Bentinck in de voormalige paardenstal, waar de paardenboxen zijn omgetoverd tot intieme zitjes, van koffie mét.