Ze werd geboren op 25 maart 1594, Marritgen of Maria. Maar waar haar zusters gewoon als Anna en Geertrui door het leven gingen, kreeg zij een extra naam.

De Rede van Texel, vroeger Reede van Texel, was een ankerplaats voor schepen bij de zuidoosthoek van Texel. Van de 15e tot begin 19e eeuw was de rede van belang voor de scheepvaart vanuit het gehele Zuiderzeegebied (ook uit Amsterdam). Op de rede wachtten schepen op een gunstige wind om uit te zeilen, of zij namen proviand en water in. De rede was ook overslagplaats voor schepen die beladen een te grote diepgang hadden voor de Zuiderzee. De bloeitijd van de Rede van Texel lag globaal tussen 1500 en 1800. In de negentiende eeuw kwam een eind aan het gebruik om bij Texel te ankeren.

De Rede van Texel was vooral belangrijk voor schepen die noorden- of oostenwinden nodig hadden en daarbij ging het om bestemmingen naar het westen en zuiden. Schepen die naar de Oostzee voeren gebruikten de Rede van Vlieland.

Het was een relatief en redelijk veilige plek om gunstige wind of weersomstandigheden af te wachten. Ook konden loodsen aan boord komen. In museum Kaap Skil is een prachtige maquette van de Rede te zien met allerlei soorten schepen die hier konden liggen, vlaggenschip en haringbuis, pinken en lichters, alles kwam hier samen en dat zorgde voor een grote economische bedrijvigheid.

Relatief en redelijk: dus niet volledig veilig. Het kon er flink stormen en er zijn op de rede dan ook tussen de 500 en 1000 schepen vergaan. Kerstavond 1593 was zo’n avond. 44 schepen vergingen in de nacht en op kerstdag kon men de wrakstukken op de kust en in het water zien liggen.

In 1660 vond er een nog grotere ramp plaats. Waren er ’s avonds nog 155 schepen, de volgende ochtend bleek een schamel groepje van 38 te zijn overgebleven.

Scheepswrakken trekken schatduikers aan. Vergelijk met de Titanic. Ik herinner me nog uit de jaren ’80 dat het VOC-schip De Geldermalsen groot in het nieuws was. Het schip verging in 1754 en in 1984 werd het gevonden, met een onwaarschijnlijke hoeveelheid prachtig porselein aan boord. Dit soort schepen vervoerde thee en die kostbate lading moest tegen lekkage worden beschermd door porselein. En nu bleek dat de thee, door het zeewater uitgezet, juist het porselein had beschermd. Een grote veiling volgde maar een deel werd geschonken aan het Groninger Museum. De moeite waard.

Ook bij Texel wordt gedoken naar wrakken en in 2010 werd het wrak van een 17e eeuws schip gevonden. Welk schip, waar het vandaan kwam of heen zou gaan, van wie de lading was? In nevelen gehuld. Er was een lading palmhout (buxusstammetjes) aan boord. Het wrak heeft daarom de naam Palmhoutwrak gekregen.

Ook gevonden werden kleding, zilveren voorwerpen en leren boekbanden. In museum Kaap Skil is een kleine zaal ingericht met deze vondsten.

Het begint met het hout, en dingen die je op een schip kunt vinden: een kanon, materiaal om kardoezen met kruit te vullen, een graadstok voor koersbepaling, stukken hout van kisten.

Maar dan komen een lap zijde, een stuk Perzisch tapijt, een Ottomaanse kimono, een toiletset, geborduurd met metaaldraad. En een prachtige zilveren pronkbeker, beschadigd maar na schoonmaak staat ie er weer.

Een lijfje en kanten manchetten. Een paar ragfijne gebreide zijden kousen, uit getrokken zijde van 1200 meter lang. Je kunt de steken zien, de meerderingen en minderingen, een patroontje op de enkel.

Het hoogtepunt: twee jurken, de een vrijwel intact, van de ander een rok en lijfje. Wat een pracht, zelfs na zoveel eeuwen in het water is duidelijk dat dit grote rijkdom vertegenwoordigt. Het is echt een historische sensatie om dit te mogen zien. Diep onder de indruk loop ik langs de rede van Texel richting de veersteiger.

Maria’s vader was een Amsterdamse graankoopman en op die bewuste kerstavond 1593 verloor hij meerdere schepen. Hij gaf zijn dochter als tweede naam Tesselschade. Maria Tesselschade Roemers Visscher, dochter van Roemer Visscher, bewoog zich in de kring van P.C. Hooft, Joost van den Vondel en Constantijn Huygens. Ze liet zich Tessel of Tesseltje noemen en gaf haar jongste dochter dezelfde naam.

Terzijde:

• Rede komt waarschijnlijk van een woord voor rijden. Rede is in het Engels roads. Als schepen liggen te dobberen aan hun ankers, wordt dat wel aangeduid als rijden op de ankers.
• En dan reder. Dat komt van gereed maken. Een reder was in eerste instantie iemand die iets in gereedheid bracht. Later werd het de persoon die de schepen in de vaart bracht.
• Beide woorden komen uiteindelijk van een stam die voortbewegen betekent.

Deel één lees je hier.