Ik lig op een grote zitzaq (ja, dat is het merk) midden in de kerk en kijk naar boven en de zijwanden. In een hypnotiserende afwisseling worden geanimeerde afbeeldingen vertoond uit schilderijen van Van Gogh en Rembrandt. Veertig minuten lang lig ik op de kerkvloer, ondergedompeld in videobeelden van de kunst van twee grootmeesters. De kerk is de Noorderkerk in Amsterdam die dit jaar 400 jaar bestaat en het nodige zal hebben meegemaakt. Maar liggende filmkijkers…?

Vandaag ben ik weer eens een dagje in Amsterdam en ik bedacht dat kerken bekijken en bezoeken wel eens leuk zou zijn. Na een bezoekje aan de ZuiderMRKT achter het Concertgebouw, wandel ik langs de beroemde musea (Stedelijk, Van Gogh en Rijks) naar het Amstelveld.

Hier staat op een verbazingwekkend groot en leeg plein, het Amstelveld, een houten preekschuur. En nee, dat is niet beledigend bedoeld. Zo werd het genoemd bij de bouw in 1668-1670. De grachtengordel werd voor de tweede maal uitgelegd en men had daar ook een kerk gepland. In afwachting van de te bouwen stenen kerk werd een noodkerk gebouwd, een houten predikschuur. Vierkant, grote deuren in de zijwanden, klinkers op de vloer. Het omliggende terrein werd leeg gelaten in afwachting van de stenen kerk. Ruim 350 jaar later staat de noodkerk er nog steeds, is het Amstelveld nog steeds onbebouwd en de stenen kerk is er nooit gekomen.

Aan de overkant van de gracht De Duif. Een neo-barokke gevel met een duif hoog in top. Gewijd aan Willibrord, maar de bijnaam is nu de eigennaam geworden. Op deze plek werd eind 18e eeuw een kerk gebouwd ter vervanging van schuilkerk het Vrededuifje. De naam ging mee naar de nieuwe kerk. In 1857 werd het huidige gebouw in gebruik genomen. Vrededuifje werd Duifje en uiteindelijk De Duif. En zo heet het nog steeds.

Ik loop naar de Zuiderkerk, die gebouwd werd na de Reformatie maar toch de naam Sint Janskerk kreeg. In 1603 werd begonnen met de bouw en in 1611 werd de kerk in gebruik genomen. Bij de bouw zijn stenen gebruikt uit de oude stadsmuur van Amsterdam.

Over stadsmuur gesproken, ik zit aan de koffie in de Waag op de Nieuwmarkt. En die Waag begon ooit het leven als stadspoort, de Sint Antoniespoort. Ergens rond 1425 moet deze poort gebouwd zijn, maar in de loop der eeuwen is er veel aan toegevoegd en verbouwd. Toen de stad uitbreidde was de poort niet meer nodig en werd het een waag, om de waag op de Dam te ontlasten. De andere ruimtes werden gebruikt door gilden, van de metselaars, de schilders, de smeden en de chirurgijns. Boven het torentje rechts is Hippocratus afgebeeld en de tekst Theater Anatomicum.

Ja, dat is dus echt zo. Op de verdieping boven mij heeft ooit dr Nicolaas Tulp openbare anatomieles gegeven en Rembrandt heeft dat vastgelegd.

De Oudezijds Voorburgwal heet zo omdat deze ligt aan de kant van de Oude Kerk. Eigenlijk is het Oudekerkszijde Voorburgwal. De Oude Kerk is het oudste gebouw van Amsterdam, begin 14e eeuw gewijd aan de Heilige Nicolaas van Myra, de ons welbekende Sinterklaas. Binnen dwaal ik rond met de audiotour. De zon schijnt naar binnen met een prachtig licht tot gevolg. De kerk is relatief licht gebouwd, met veel en hoge ramen (dus relatief weinig muurvlakken) en een houten plafond. Ik zoek en vind de grafsteen van Saskia van Uilenburg, de eerste echtgenote van Rembrandt.

Van de Oude Kerk loop ik over de Wallen. Dit heet zo omdat hier een oeverwal ligt van de Amstel, dus een hoge plek in dit slappe veengebied, vandaar dat de kerk hier staat. Nu zijn de Wallen ergens anders bekend om.

De volgende kerk is ook een Sint-Nicolaaskerk, nl. Ons Lieve Heer op Solder. Aan de buitenkant is het een gewoon grachtenpand uit 1630, maar binnen is op de verdieping (op zolder) een Rooms-katholieke kerk te vinden, compleet met orgel, altaar, verborgen preekstoel, Maria-kapel en biechtstoel. Het was een schuilkerk, omdat Rooms-katholieken en Doopsgezinden hun godsdienst wel mochten uitoefenen maar niet openbaar. Een rijke katholieke koopman kocht in 1661 het pand en liet de kerk bouwen. Voor de galerijen zijn de verdiepingen gewoon doorgezaagd. IJzeren trekstangen houden alles al eeuwen in balans. Helemaal onderin het pand kan ik nog een blik werpen op de palen waarop het pand is gebouwd, zoals veel van Amsterdam.

Nieuwe Kerk, mijn volgende stop, maar zo nieuw is die kerk niet. De Sint-Nicolaaskerk was te klein geworden voor de groeiende stad en parochie, dus wordt de bouw aangevangen van een nieuwe kerk, die in 1409 gewijd wordt aan de Heilige Catharina. In de kerk is een tentoonstelling over koningin Juliana en dat zorgt voor veel herkenning. De kerk is sinds 1814 de plaats voor de inhuldiging van de koningen en voor koninklijke huwelijken.

Ik loop langs de Westerkerk met de beroemde Westertoren, bekroond met keizerskroon. Deze kerk dateert uit 1620-1631. Wat is er wat afgebouwd in deze stad. Want de Noorderkerk werd in die tijd ook gebouwd en dat is maar een klein stukje lopen.

Na de experience Vincent meets Rembrandt in de Noorderkerk besluit ik mijn kerkepad in de Sint Nicolaasbasiliek, de neogotische Rooms-katholieke kerk. Er is vanavond Evensong, een traditie uit de Anglicaanse kerk. Het koor, gehuld in spierwit en rood, het orgel, de gebeden en bijbellezingen, de schitterende zang: een mooie opmaat naar de zondag.