Veel is onduidelijk over dit kasteel. Heeft Floris V het laten bouwen? Of stond er al een kasteel en heeft hij het gekocht. Is het na zijn dood volledig verwoest en later herbouwd? Of toch niet. Allemaal in nevelen gehuld. Wel was het er bijna niet meer geweest, in 1825. Toen werd het voor sloop te koop aangeboden. Net op tijd werd het gered, hoewel het bouwvallig bleef.
En vandaag? Vandaag schittert het in de winterzon: het Muiderslot. Vanmorgen was ik in Weesp, daarna ben ik langs de slingerende en pittoreske Vecht naar Muiden gewandeld. De Spieringbrug maakt het me heel duidelijk: tientallen malen staat de plaatsnaam op de brugleuningen.
Muiden wordt voor het eerst vermeld in de vroege middeleeuwen als ‘Amuthon’. Onder de Latijnse naam villa Amuda werd het in 953 door keizer Otto I geschonken aan het Domkapittel te Utrecht. ‘Amuda’ betekent ‘Monding van de Aa’. De ‘Aa’ is een oude naam van de Vecht.
Al in 777 stond op deze plaats een kerk en waren de visgronden eromheen bezit van de Utrechtse kerk van Sint-Maarten. In 1122 kreeg Muiden tegelijk met Utrecht stadsrechten van keizer Hendrik V.
In 1281 kreeg graaf Floris V zeggenschap over Muiden. Hij verleende in 1296 Muiden nogmaals stadsrechten, het jaar waarin hij werd vermoord.
1576: Diederik Sonoy, generaal en ijzervreter onder Willem de Zwijger, belegert Muiden, gevolgd door een fel ontzet van het Spaanse leger.
Het rampjaar 1672: weer klopt oorlog aan de poorten van Muiden, maar de haastige inundatie van het gebied van Muiden tot Gorinchem redde Muiden.
Weer een eeuw later en opnieuw staan de Fransen voor de deur. Zonder al te veel weerstand wordt het stadje ingenomen. En in 1813 komen de Pruisen en de Russische kozakken Muiden bevrijden.
De eerste verdedigingswerken van Muiden dateren uit de eerste helft van de 15e eeuw. In 1590 werden de muren vervangen door aarden wallen met bastions. Als reactie op de Frans-Duitse Oorlog (1870-1871) werd de vesting weer gemoderniseerd. De vestingwallen werden veranderd en er werd een aantal bakstenen, bomvrije, onderkomens geplaatst. Zoals het Muizenfort, en nee, niet genoemd naar de muizen die er ongetwijfeld voorkwamen, maar naar de soldaten. Die droegen muisgrijze uniformen.
Vanaf de bastions doemt het kasteel voor me op, het Muiderslot. Technisch omschreven: een vierkante waterburcht, met 4 ronde torens, een binnenplaats met een gebouw met trapgevels, met slotgracht en ophaalbrug. Maar als je komt aanlopen verwacht je elk moment Floris V te zien uitrijden voor de jacht. Het gebouw imponeert na 700 jaar nog steeds.
Binnen loop ik met een audiotour door de vertrekken. Het gebouw is niet alleen bekend van Floris V, maar ook van P.C. Hooft. Deze koopmanszoon, dichter, toneelschrijver en historicus uit Amsterdam werd in 1609 benoemd tot drost van Muiden en baljuw van het Gooiland.
Terzijde: Drost is een soort hoge bestuurder, via drossaard van het Middelnederlandse drutsate voor hofmeester. Baljuw is ook een bestuurder, via het Frans van het Latijnse bāiulus voor lastdrager. De betekenis veranderde van lastdrager naar gelastigde.
Hooft woonde met zijn gezin tijdens de zomermaanden op het Muiderslot, gedurende 38 jaar. In de winter woonden ze in Amsterdam vanwege de kou op het kasteel. Het was niet warm te stoken.
In de zomermaanden ontving hij de fine fleur van Holland. Hugo de Groot, Prins Maurits, Joost van den Vondel, Constantijn Huygens, enzovoort. Een deel ervan werd geromantiseerd tot de Muiderkring. Het klopt dat Hooft zijn vrienden op het Muiderslot uitnodigde. Het was een soort vakantieverblijf voor ze.
Hij nodigde ze uit om in de zomer naar het Muiderslot te komen. Als het in Amsterdam heet en bedompt was en de grachten stonken, was de frisse lucht aan de Zuiderzee een verademing. Bij het Muiderslot stond en staat nu weer een grote pruimenboomgaard. Hooft nodigde zijn vrienden om te komen als de pruimen rijp waren.
Hij eindigde zijn brieven dan ook met: ‘Tot in de pruimentijd ‘.
Geschiedenis! 