De horeca tijdens onze wandeldag is dun gezaaid, niet aanwezig eerlijk gezegd. In Nijverdal starten we daarom dit wandeljaar en deze wandeldag heel goed: koffie met apfelstrudel met vanillesaus en échte slagroom. We wandelen het er wel weer af…

Ons startpunt is Rijssen, bij het Leemspoor, een museumspoorlijn. In de omgeving wordt veel leem aangetroffen en dat werd eeuwenlang gebruikt voor de steenfabrieken in de omgeving. Met paard en wagen werd het leem vervoerd. Toen rond 1900 het leem opraakte, werden richting Markelo nieuwe groeves aangeboord. Het vervoer werd met treintjes gedaan, via smalspoor. We lopen door het bos, langs en over dit spoorlijntje. De diverse wissels werken echt! Ik heb ze ook allemaal weer terug gezet, echt waar!

We wandelen zuidelijk onder Rijssen langs, maar de stad blijft in de buurt. In 1243 verkrijgt Rijssen stadsrechten van de bisschop van Utrecht, om de burgman van Goor op zijn plek te zetten. Die werd iets te machtig naar ’s bisschops zin. Van Rijssen zelf zien we niet veel, behalve een klein stukje als we verkeerd lopen, door het Volkspark naar een straatje met de intrigerende naam Hangerad. Dat komt dus van een taveerne die hier ooit zat en waar een rad, een wiel, uithing.

We lopen verder langs Havezate Oosterhof, een prachtige plek voor het plaatselijke museum (nog dicht) en dan door de bossen naar de Regge.

En wat een pech, een omleiding. De Regge heeft al heel wat keren te maken gehad met menselijk ingrijpen, vooral kanalisatie, ten bate van de scheepvaart en waterafvoer. Nu wordt dit deels ongedaan gemaakt, vandaar de omleiding. Uiteindelijk komen we wel bij de Regge uit en op een bankje aan de oever genieten we van onze eerste pauze en het uitzicht over dit prachtige gebied.

Bij Havezate Grimberg staat aan de kant van de weg een eenvoudig monument, grijze steen, bijna onzichtbaar tegen het grijze asfalt van de grote weg erachter. Op 29 maart 1945 stopte hier een vrachtwagen met 10 geboeide gevangenen. Ze werden hier langs de weg gezet en na een kort commando van de SS-officier doodgeschoten. Vlak daarvoor waren deze 10 mannen getuige geweest van de executie van 10 andere mannen bij Wierden. Een represaillemaatregel, een paar dagen voordat op 9 april een Canadees bataljon de omgeving bevrijdde.

We lopen verder naar Notter. De zon komt door en het wordt zelfs een beetje te warm. Dus loop ik even later met blote armen. Het is januari, hè?

Bij Nijverdal in de buurt moeten we met gevaar voor eigen leven de provinciale weg oversteken. Langs de kaarsrechte weg lopen we vervolgens langs het Wierdense Veld, een restant van het hoogveengebied tussen Salland en Twente. Bij de schaapskooi keren we en lopen aan de andere kant terug. Langs landgoed Eversberg dalen we af naar de Regge en lopen we Nijverdal in.

Nijverdal is als dorp nog niet zo heel oud. Het is in 1836 gesticht als fabrieksarbeidersdorp in de vroegere marke Noetsele. De Nederlandsche Handel-Maatschappij bouwde er in 1836 in nauwe samenwerking met de Engelsman Thomas Ainsworth een fabriek (een weverij, een spinnerij en een modelweverij). De naam Noetsele leeft voort in een wijk van Nijverdal. De naam van het dorp is een samentrekking van nijverheid en Reggedal. Er werden allerlei voorstellen gedaan voor de naam van het nieuwe dorp, maar Nijverdal werd en bleef het.

De inwoners bleven nog lang over Noetsele spreken, maar na de aanleg van de spoorlijn en de bouw in 1881 van het station Nijverdal, burgerde de naam echt in.

Leuk weetje: Nijverdal is de enige Nederlandse plaats waar een heuse concessie is afgegeven voor het delven naar goud. Tevergeefs, overigens.