Wijk bij Duurstede is prachtig versierd met verlichte guirlandes boven de straten en lichtjessnoeren in de kale bomen. Het is stil op straat op deze miezerige avond.
Bij de Grote Kerk worden nepkaarsen neergezet om de weg te wijzen naar de hoofdingang.
Er zijn al wat mensen in de kerk aanwezig en er klinkt gezang. Het koor oefent nog even.

We krijgen een kaars aangereikt en ons programma voor vanavond. In het schemerdonker zoeken we een plaatsje. De lampen zijn bijna allemaal uit. Grote kandelaars staan naast de banken en tonen ieder vijf brandende kaarsen. Voorin de kerk staat een grote kerstboom en schijnwerpers zetten de achterwand in gloed. Het is een blinde muur met een geschilderd raam, een trompe l’oeil, een bedriegertje in goed Nederlands. Ook de luiken zijn niet echt. De tien geboden worden op beide luiken vertoond, in oud Nederlands, voltooid in 1593.

We zijn hiervoor een Festival of Lessons and Carols, een mooie traditie uit de Anglicaanse Kerk. Bij de Reformatie in Engeland zijn veel rituelen gebleven, waardoor diensten in de Anglicaanse Kerk rijker aandoen dan de protestantse diensten in bijv. Nederland.

Het Festival is zo’n met rituelen omgeven traditie. Een koor in mooie pijen gehuld. prachtige carols en anthems uit een schatkist van eeuwen, afgewisseld met de eeuwenoude bekende bijbelteksten.
Alsof het al eeuwen zo gaat…

Maar dat is dus niet zo.

In 1878 werden in London, in Saint Paul’s Cathedral, tijdens de kerstdienst Christmas Carols geïntroduceerd. Deze carols waren al veel ouder, maar werden door groepjes mensen gezongen op straat of bij mensen thuis, niet in de kerk. In 1880 werd het eerste Festival of Nine Lessons and Carols gehouden in Truro. Doel was om mensen vanuit de pubs de kerk in te krijgen. Dit initiatief kreeg brede navolging en één van de bekendste is natuurlijk het Festival vanuit King’s College in Cambridge, dat ook op TV wordt uitgezonden. Daar wordt het vanaf 1918 ieder jaar met Kerst uitgevoerd. Inmiddels is het fenomeen over de hele wereld uitgewaaierd, ook naar Nederland en vanavond dus in Wijk bij Duurstede.

Traditioneel start de dienst met het ‘Once in royal David’s city’, daarna een welkomstwoord en dan volgen de Nine Lessons, afgewisseld met carols en anthems. De Nine Lessons vanavond zijn de oorspronkelijke teksten, nl. negen gedeeltes uit de Bijbel. Uit Genesis 3 en 22 (over de zondeval en de belofte aan Abraham), uit Jesaja 9 en 11 (de profetiën over de komst van de Verlosser), uit Lukas 1 en 2 (de aanzegging aan Maria, de geboorte van Christus, de herders en de engelen), uit Mattheus over de wijzen en Herodes, en als laatste Johannes 1 (over het woord van God). Bekende verhalen als je daarmee opgegroeid bent.

De liederen variëren van Gregoriaans tot modern en we mogen van een aantal liederen een couplet meezingen. Het flakkerende kaarslicht geeft een verstilde sfeer in de kerk.

Het blijft apart dat we de geboorte van Jezus in een land dat geen winters kent, vieren als een typisch winterfeest. Natuurlijk snap ik wel dat het voortkomt uit de kerstening van West-Europa, waarbij de kerk aansloot bij de heersende lokale tradities en feesten. Pasen in de lente als feest van nieuw leven en Kerst als feest van het Licht, rondom de datum waarop de kortste dag valt, als teken van het naderende licht.

Het winterthema wordt (tegenwoordig maar vroeger ook al) helemaal doorgevoerd, met sneeuw, de slee met rendieren, de kerstman die in feite een vermomde Sinterklaas is (Santa Claus) en bij een heel ander feest hoort. De kerstbomen die ergens nog naar Christus kunnen verwijzen (als altijd groen, altijd levend). We vinden het eigenlijk raar dat op het Zuidelijk halfrond de kerst in de zomer valt, terwijl dat eigenlijk normaal zou moeten zijn? In Israël zijn de nachten in de woestijn wel koud, maar winter is het er niet.

Ik besluit deze gedachten toch maar opzij te zetten en de muziek en de Bijbelteksten in me op te nemen, want daar ligt de echte boodschap van Kerst. Na het prachtige ‘O come, all ye faithfull’ blijven we nog even zitten, terwijl de organist een prachtig postludium op deze melodie speelt.