Ik zie dat de kerk vanmiddag open is en loop meteen naar binnen. Die kans laat ik me niet ontglippen. Ik sta hier op historische grond. Hier in deze zelfde ruimte excerceerde hij met zijn stadsmilitie. Ik ben in Hattem, tijdvak eind 18e eeuw.

Vanmorgen vertrok ik uit Deventer dat was opgeschrikt door een brand in de binnenstad, zo’n 300 meter van waar ik sliep. Sirenes en een politiehelikopter hielden me een deel van de nacht wakker.

Ik besluit de route westelijk van de IJssel te volgen, langs Terwolde en Welsum naar de overlaat bij Veessen. Het is een korte route vandaag. In Wezep ben ik al op mijn overnachtingsadres. Vandaar fiets ik naar landgoed Molecaten.

De podwalk neemt me mee naar de 7 provinciën aan het eind van de 18e eeuw. Molecaten werd bewoond door de regentenfamilie Van Heeckeren van Molecaten. Families zoals zij waren er meer in de Nederlanden.  Zij woonden riant en vredig, hadden voldoende middelen van bestaan o.a uit plantages in de koloniën en hadden de touwtjes van het landsbestuur stevig in handen.

Willem V was prins van Oranje en erfstadhouder van de Nederlanden. Filosofisch van aard, besluiteloos, behept met een uitzonderlijk goed geheugen, gefocust op details en de regels. Mank en een pruillip door 2 missende voortanden vanwege een val van zijn paard. Opgevoed door o a. zijn oom, de dikke hertog van Brunswijk. Getrouwd met een doortastende vrouw die een kop groter was.

De verschillen tussen de standen waren enorm en het rommelde overal, politiek gezien. Ook in Nederland. Joan Derk van der Capellen uit Tiel was via zijn studie ervan overtuigd geraakt dat de politiek van binnenuit moest worden hervormd. Maar om aan de voorwaarden daarvoor te voldoen, viel nog niet mee.

Het liep er op uit dat hij in 1781 een anoniem pamflet publiceerde: Aan het Volk en Vaderland. Dit pamflet stelde de vriendjespolitiek en het zwakke beleid van Willem V aan de kaak en werd in één nacht in heel Nederland verspreid.

Daendels in Hattem kreeg zo’n exemplaar in handen. De advocaat in opleiding was meteen overtuigd. Hij mocht zijn vader niet opvolgen als stadssecretaris, zoals verwacht mocht worden, maar werd gepasseerd door een orangist. Willem V had nl. benoemingsrecht in de gemeenteraden in het land.

Met zijn excercitiegenootschap kreeg hij het voor elkaar om 16 ‘democratisch’ gekozen mannen in de vroedschap te benoemen. Toen sloeg de vlam in de pan. Hattem werd door Gelderse troepen bezet. Daendels vluchtte.

Ik loop langs de gracht door het poortje waardoor naar verluidt Daendels in die tijd zijn aanstaande vrouw schaakte. Haar familie was orangist, vandaar.

De bestuurlijke crisis escaleerde en uiteindelijk restte Willem V niets anders dan zijn zwager, de koning van Pruisen  om hulp te vragen. De Pruisische legers herstelden de oude situatie. Niet voor lang, want in 1795 vluchtte Willem V naar Engeland. De Franse troepen bevrijdden onder leiding van Pichegru de Nederlanden. De Bataafse Republiek kon beginnen. Met de installatie van de Nationale Vergadering, het eerste parlement.

Daendels werd legeraanvoerder in het Franse leger en tijdens de Bataafse Republiek werd hij gouverneur-generaal van Nederlands-Indië. Onder Napoleon kwam hij weer in het leger en daarna ging hij weer naar Indië, waar hij aan malaria overleed.

Nederland had inmiddels weer een Oranje aangesteld als staatshoofd, als koning dit keer: de zoon van Willem V werd koning Willem I.

Een roerige geschiedenis, met een grote rol voor een man uit een kleine stad.

Ik loop rond door de Grote of Andreaskerk. Hij excerceerde hier met zijn mannen. Het 17e eeuwse koorhek, de 17e eeuwse preekstoel, het 13e eeuwse doopvont, het 16e eeuwse orgel, de 17e eeuwse regentenbanken: ze waren getuigen.

Ik ben onder de indruk van de schilderingen, vooral het 15e eeuwse fresco met het verhaal van Job. Zou Daendels hem ook hebben gezien, of was de witkwast al langs geweest?

Het Daendelshuis staat vlakbij. Een prachtig 17e eeuws pand, nu onderdeel van het Bakkerijmuseum. Ik eet poffertjes op het terras. Zoals Bredero al zei: het kan verkeren.

42 km gefietst, 6 km gewandeld.

Totaal 170 km en 18 km.