Aan de oever van de Kromme Rijn zit ik aan een pannenkoek. Theehuis Rhijnauwen is even mijn oplaadpunt. Even de tijd om terug te denken aan vandaag.

De kleine jongen van meester Floris had een helder verstand. Tien was hij toen zijn vader, een timmerman, stierf. Zijn oom ondersteunde het gezin en zodoende kon hij naar een van de negen Latijnse scholen in Utrecht. Later mocht hij zelfs naar Zwolle. Daar kreeg hij les van de Broeders van het Gemene Leven en kwam hij in contact met de Moderne Devotie. Dat zou hem zijn leven lang bijblijven.

Hij vervolgde zijn studie in Leuven waar hij naast zijn studie ook lesgaf aan o.a. Erasmus. Hij werd tot priester gewijd en daarmee begon een reeks kerkelijke en wereldlijke functies. Hoogleraar, vicekanselier, rector, pastoor, kanunnik  deken. Hij was een vroom man en dat viel op. Keizer Maximiliaan I benoemde hem tot leermeester van zijn 7-jarige kleinzoon, de latere Karel V.

Ook de paus had hem opgemerkt en hij kreeg het toezicht op de dijkaflaten. De opbrengst van deze speciale aflaten was voor tweederde voor de dijkbescherming, de rest voor de bouw van de Sint Pieter.

Als diplomaat ging hij naar Spanje en toen Karel V daar koning werd, werd hij onderkoning. De paus creëerde hem tot kardinaal.

Hij werd volkomen onverwacht paus, omdat geen enkele kardinaal voldoende stemmen kreeg. Anderhalf jaar was hij paus, de barbaar uit het Noorden, zoals de burgers van Rome hem noemden.

Hij kreeg een kerk in crisis en een failliet pausschap en moest manoeuvreren om ook maar iets gedaan te krijgen. Hem werd verweten geen geld uit te geven aan de kunsten, maar zijn voorganger, paus Leo X, had al het geld uitgegeven en toen schulden gemaakt, als een echte d’Medici. Er was geen geld meer om uit te geven.

Zijn voorstellen voor hervorming van de kerk werden pas jaren later overgenomen. Hij bereikte weinig, maar hij was een bekwaam man en niet zo onbelangrijk als hij wel eens wordt afgeschilderd: Paus Adrianus VI, de enige Nederlandse paus ooit.

In zijn tijd was Utrecht gevuld met religieuze gebouwen: 5 kapittelkerken, 4 parochiekerken en 20 kloosters. Adrianus was kanunnik en had zijn huis laten bouwen vlak achter de Dom. Het staat er nog. Hij wilde er ooit gaan wonen, maar het kwam er niet van. Hij stierf in Rome en is daar ook begraven, in de Santa Maria dell’Anima.

Paushuize op de Pausdam is indrukwekkend. Gebouwd op de fundamenten van een 14e eeuws huis, is het een fraai 16e eeuws Renaissance huis met gotische invloeden. Ja, die jongen van meester Floris…

Ik ben vandaag op en neer gefietst naar Utrecht, voor de kleine tentoonstelling over de enige Nederlandse paus, die in 1522 werd benoemd, nu 500 jaar geleden. Het Catharijneconvent, waar de tentoonstelling is, was er nog niet in de tijd van Adrianus.

De Dom, waar ik even later een orgelconcert bijwoon, was er al wel. Adrianus heeft dit gebouw gekend, maar in een veel groter formaat dan het restant dat nog staat. Vanaf de Dom loop ik naar Paushuize door de Pandhof, de prachtige binnentuin van de Dom. Deze binnentuin uit eind 14e begin 15e eeuw heeft Adrianus ook gekend.

Maar de muziek die in de binnentuin gespeeld wordt, zeer zeker niet: jazz op saxofoon en gitaar…