Het Westerborkpad loopt van Amsterdam naar Westerbork, zoveel mogelijk langs het spoor en langs bijzondere plekken.

Één van die plekken ligt wel erg ver van de route en daarom is hiervoor een dagwandeling beschreven.

Deze kille en grijzige vrijdag reis ik af naar Nunspeet. In alle vroegte kom ik aan, net voordat het restaurantje bij het station open gaat. Om half 9 zit ik aan koffie mét…

En dan ga ik op pad. Over bospaden, dan over fietspaden. Zo her en der een woning, ver van de bewoonde wereld. Het is stil onderweg. Pas in Vierhouten zie ik weer mensen.

Na de koffie in Vierhouten loop ik in oostelijke richting naar het doel van deze dagtocht, het Pas-op-kamp, beter bekend als het Verscholen Dorp.

Diep in de bossen waren 9 hutten gebouwd, deels in de grond, gecamoufleerd met bladeren en struiken. Tussen februari 1943 en oktober 1944 woonden hier tussen de 80 en 100 onderduikers: Joden, verzetsmensen, gestrande geallieerden. Mensen uit de omliggende dorpen voorzagen hen van voedsel, met gevaar voor eigen leven.

In oktober 1944 werd het dorp ontdekt. Vrijwel iedereen ontkwam. De 8 gepakte onderduikers, waaronder een kind van 6 (!), werden gefusilleerd nadat ze hun eigen graf hadden gegraven.

Ik ben diep onder de indruk van de verhalen rond dit dorp. Maar ook van de camouflage. Ik zit bij een hut maar zie niet dat er vlakbij nog 2 staan. Pas als ik op het fietspad sta, zie ik ze. Het zijn alle drie reconstructies, maar ze geven iets weer van de situatie van toen.

Over de Pas-op-weg loop ik terug naar Nunspeet. Pas-op klinkt heel toepasselijk bij het Verscholen Dorp, maar heeft er niets mee te maken. De naam is eeuwenoud en komt van Paashoop, de plek waar een paasvuur aangestoken werd. Deze plek zelf was een oude offerplaats, waar de doden werden geëerd. Pas-op schijnt weer verwant te zijn aan het Engelse woord voor sterven, to pass on, maar helemaal zeker is dat niet.

Bij het dorp staat een plaquette met het gedicht Stil.

Stil

wees stil
want niemand
mag je horen


wees stil
ondergedoken kind.


je naam,  je huis
heb je verloren.


zorg, dat men niet
je lichaam vindt.
                         
Ida Vos