Veel Hollandser wordt het niet!
Water overal, bruggen in allerlei formaten, smalle percelen omgeven door slootjes, wolken, zon, molen.

Ik fiets vandaag in de Vijfheerenlanden, het gebied vanaf Leerdam richting de Lek.

In Leerdam stond ooit het kasteel van de Heren ter Leede of Van der Leede. Hun naam is ontleend aan het verlande riviertje de Lede dat uit de Linge ontsprong.

De heer Ter Leede nam in 1284 maatregelen tegen wateroverlast uit de Betuwe. Maar zoiets kun je niet alleen. Dus daarom deed hij dit samen met de heren van Vianen, Everdingen, Hagestein en Arkel.

Zie daar de oorsprong van de naam…

Vanuit Meerkerk kwam ik door het schilderachtige Broek, een lintdorpje met prachtige boerderijen langs de Zederik, een veenriviertje.

Bij Ameide kom ik weer op de Lekdijk en ik rij naar Sluis. De naam zegt het al. Hier lag een sluis. Maar wat je niet meer ziet, met dank aan het rampjaar 1672…. dat is een molenopstelling, vergelijkbaar met Kinderdijk. 8 molens binnendijks, 5 molens buitendijks, allemaal om een boezem te vullen voor de Waterlinie. De Fransen hebben Sluis en omgeving in brand gestoken, molens en al.
Er rest nog een prachtig huis op de dijk, met kanon.

Bij Lexmond duik ik de dijk af. Ik kom bij het Merwedekanaal, dat de Nieuwe Merwede met het Amsterdam-Rijnkanaal bij Utrecht verbindt. Het is eind 19e eeuw in gebruik genomen maar in aanleg veel ouder. Hier lag het Zederikkanaal dat weer de opvolger was van de trekvaart Gorinchem Vianen. Mijn verbeelding draait dan meteen op volle toeren, als ik dit lees….😏😏

In Hei- en Boeicop is het tijd voor pauze.

Het cop in deze naam is niet toevallig. De veenontginningen in Utrecht en Zuid-Holland worden copes genoemd. Een cope was een uitgegeven ontginning met een breedte van 113 m en een lengte van 1250 m. Dit is het typische patroon van het Groene Hart. Lange smalle percelen, omzoomd en doorsneden met sloten.
Aan de voorzijde de boerderij met een wetering voor de afwatering.

We praten over de periode tussen 1000 en 1300. Zo lang geleden al werd de basis gelegd voor dit nu oer-Hollandse landschap.

PS: plaatsen en achternamen met -koop of -cop zijn soms te herleiden naar deze ontginningen.

PS2: voor de grap heb ik het Merwedekanaal van Lexmond naar Meerkerk even langs gefietst. 5 km heen, 5 km terug…😅😅 met een file van bootjes voor de Meerkerksebrug. 🙄🙄

Langs mooi Zijderveld, dat verscholen ligt achter een geluidsscherm van de A2, naar Everdingen, naamgever van het grote fort aan de Lek waar de Diefdijk start.

De Diefdijk is een aaneenschakeling van defensiewerken, kazematten, geschutsposten. Bij het acces (toegang) van het spoor ligt een zgn. werk, een verdedigingswerk.

De ingenieurs van het Ministerie van Oorlog hebben het er maar druk mee gehad. Ze bedachten vernuftige oplossingen zoals de waaiersluizen bij Asperen en de kraanbrug bij het werk bij het spoor.
Ook liepen ze altijd achter de feiten aan omdat ze zich in feite klaarmaakten voor de vorige oorlog. De wapentechniek haalde hen iedere keer weer in.
Zo hou je werk…🙄

De Diefdijk zelf is géén ontwerp van Defensie. Nee, die stamt uit de 13e eeuw. De vijf heren (van de Vijfheerenlanden) moesten nl. iets doen tegen de wateroverlast. Zeker nu er westelijk van hen de Bazeldijk en de Zouwedijk waren aangelegd. (Nog steeds te vinden langs resp. Merwedekanaal en Zederik.)

Daarom werd in april 1284 besloten de Diefweg, het bescheiden handelsweggetje van Leerdam naar de Lek, te verhogen. Het werd een dijk tegen het water uit de Betuwe.
3 grote doorbraakkolken laten zien dat het niet altijd lukte.
Toch zouden de vijf heren trots kunnen zijn. Zelfs de verbreding van de A2 heeft de waterkerende functie van de Diefdijk niet aangetast. De dijk kan daar met enorme betonnen balken worden dichtgezet. En dat wordt ook nog geoefend…

De naam Diefdijk, waar die vandaan komt? Niemand die het weet. Dat blijft gehuld in de nevels van de geschiedenis. 😏😏

PS: het waterschap liet speciaal een waterschapshuis op de dijk bouwen voor vergaderingen en om daar te overnachten.

PS2: de doorbraakkolk Het Wiel van Bassa is de grootste van Nederland. 13 hectare maar liefst.

63 km op de teller. Maakt samen 974.