Ik sta bovenop een luchtwachttoren en als ik foto’s wil maken, krijg ik goed last van mijn hoogtevrees. Halverwege de toren krijg ik al de bibbers, maar eenmaal boven maak ik snel een paar foto’s, vergeet echt te genieten en ik weet niet hoe snel ik naar veiliger oorden moet afdalen.
De luchtwachttoren bestaat uit betonnen raatvormen, is daardoor open naar alle kanten en vormt tegen de prachtige luchten een kunstwerk.

Carnaval
Ik loop door een stukje Nederland dat voor velen onbekend zal zijn. De automobilisten razen over de Van Heemstraweg tussen Zaltbommel en de Prins Willem-Alexanderbrug over deze smalle strook land tussen Waal en Maas. Fietsers gebruiken de Heerewaardense Afsluitdijk om persoonlijke records te halen. Verder zijn er enkele wandelaars. En natuurlijk het geluid van de carnavalsmuziek die over de Waal aanwaait vanuit Rossum.

Voorne
Ooit raakten Maas en Waal elkaar hier. De huidige strook land bestond uit het eiland Voorne, omspoeld door het Voornse Gat en het Waalsche Gat. Vandaag de dag is daar zo op het eerste gezicht niets meer van te zien. Als je op de Van Heemstraweg blijft, ziet het landschap er een beetje verrommeld uit met wat industriegebiedjes en huizen direct aan de drukke weg.

Afsluitdijk
Pas als ik van de weg afga, valt het me op hoe mooi dit gebied is. Ik loop over de Heerewaardense Afsluitdijk, een heel bijzondere dijk. Een dijk scheidt normaal land en water, maar hier scheidt de dijk water van water, nl. de Waal en de Maas. In 1902 werd deze dijk aangelegd, waardoor de overlaten in dit gebied gesloten werden.
Ik loop over deze dijk in de richting van Sint Andries.

Andreas
En hier komt Andreas om de hoek. Sint Andries is een gehucht langs de dijk, maar de naam komt nog meer voor. Fort Nieuw Sint Andries ligt aan het kanaal van Sint Andries tussen de nieuwe en de oude sluis Sint Andries, in het natuurgebied Sint Andries op het terrein van het oude fort Sint Andries.

Strategisch
Dit gebied tussen Maas en Waal is altijd van strategisch belang geweest. Beheers je dit gebied, dan beheers je het verkeer op de rivieren naar het achterland en je beschermt Holland, destijds het rijkste deel van de Nederlanden. In 1588 gaf Maurits daarom opdracht een fort te bouwen op het eiland Voorne, aan de oostkant. Het fort werd Nassau of De Voorn genoemd en was behoorlijk omvangrijk, met een molen, een schooltje en een kerk. In het landschap zijn van dit fort nog steeds contouren van de drie van de vijf punten te onderscheiden.

Landvoogd
Het fort werd aangevallen door het Spaanse leger, maar dat slaagde er niet in het fort te veroveren. Daarom bouwde men een eigen fort, enkele kilometers westelijker, ook vijfpuntig. Het fort kreeg een kapel gewijd aan Sint Andreas, als eerbetoon aan de tijdelijke landvoogd, Andreas van Oostenrijk.
Nu heb ik toch altijd goed opgelet op school tijdens geschiedenis, maar die naam had ik niet eerder gehoord. Albrecht (of Albertus) van Oostenrijk was de landvoogd in die jaren, maar hij vertrok in 1589 naar Spanje om met zijn nicht Isabella van Spanje, dochter van koning Filips II, te trouwen. Andreas was zijn neef en werd plaatsvervangend landvoogd tot Albrecht terugkeerde in 1599. Onder zijn bewind werd dit fort gebouwd en daarom kreeg het de naam van de tijdelijke landvoogd en van zijn beschermheilige, de heilige Andreas.

Natuurontwikkeling
Fort Sint Andries is begin 19^e eeuw vervangen door het Fort Nieuw Sint Andries, onderdeel van de nieuwe Hollandse Waterlinie. Dit nieuwe fort werd in de tweede wereldoorlog nog gebruikt door de Duitsers, en uiteindelijk in 1945 door hen opgeblazen. Vlakbij staat een indringend monument voor de Engelse soldaten die bij dit fort het leven lieten.
Tijdens de Koude Oorlog werd het fort de plaats van een luchtwachttoren, voorzien van radarapparatuur voor het opsporen van Russische vliegtuigen.
Het oude fort is vrijwel verdwenen en is nu een natuurontwikkelingsgebied, waarin alleen de verhogingen in het landschap nog aan het verleden doen denken.

Heerewaarden
Het kleine vissersdorpje Heerewaarden scheidde en scheidt nog steeds Fort Sint Andries en Fort Nassau. Het pittoreske plaatsje met prachtige monumenten en kleine straatjes ligt schitterend aan de Maas. De beloofde regen kondigt zich al aan, in de vorm van steeds grijzer wordende luchten

Fort Nassau
Vanuit Heerewaarden loop ik via de Maasdijk het fort Nassau op. Wat een verrassing is dit gebied. Er staan wat oude huizen en een grote oude boerderij, er bloeien sneeuwklokjes, er zijn boomgaarden en verder is het stil. Ik loop over de Maasdijk naar een boom met daaronder 2 kleine kanonnen…
Even verder maakt de dijk een scherpe hoek, als herinnering van de vijfpuntige stervorm van het fort.

Buurtschappen
Via de buurtschap Veluwe loop ik naar de Waal. Een dichtgetimmerd restaurant herinnert aan de tijd dat de Van Heemstraweg er nog niet lag en de Heerewaardensestraat de belangrijkste weg door dit gebied was. Na de dijk loop ik de uiterwaarden van de Waal in, naar de Kop , de Nek, Oude Oven en de Molen, buurtschappen ontstaan rondom niet meer bestaande steenfabrieken.

Erfenis
Ik loop weer richting Sint Andries en bedenk hoe vreemd het is, dat een tijdelijke landvoogd die allang uit de herinnering verdwenen is, toch een behoorlijke erfenis heeft achtergelaten: twee forten, twee sluizen, een buurtschap, een kanaal en een natuurontwikkelingsgebied dragen allemaal zijn naam.