Ik sta op de begraafplaats van Lage Vuursche, bij het graf van prins Friso. In de trein naar het startpunt van mijn wandeling zat ik te lezen in de biografie van Van Deursen over zijn verre verwant, prins Maurits. En ik kan niet de neiging onderdrukken om te denken of ik hier ook gestaan zou hebben, als in de 80 jarige oorlog het leven van prins Maurits anders was verlopen. Wat als hij in 1587 niet tot kapitein-generaal van het Staatse leger was benoemd? Wat als hij niet zo’n voorzichtige maar succesvolle legerleider was geweest? Wat als….

Ik ben aan de wandel tussen de stations Baarn en Hollandsche Rading. Paleis Soestdijk ligt uiteraard op de route en is nog steeds heel herkenbaar. Maar zou het er zo uitgezien hebben zonder prins Maurits?

Gouden Eeuw
Zonder een succesvolle prins Maurits zou Holland, destijds het grootste en rijkste deel van de toenmalige Nederlanden, zich niet hebben kunnen ontwikkelen tot een rijke koopmansnatie. Dankzij Maurits hoefde men zich niet te bekommeren om de oostelijke gebieden. Maurits reeg in de jaren 1590-1600 een serie van succesvolle belegeringen aaneen, van Breda tot Delfzijl, van Steenwijk tot Oldenzaal, van Coevorden tot Deventer.

Zonder een succesvolle oorlog zou de Gouden Eeuw niet tot bloei gekomen zijn. We realiseren ons wellicht niet altijd dat de 80 jarige oorlog bijna de halve 17e eeuw, onze beroemde Gouden Eeuw, besloeg. Pas in 1648, met de vrede van Westfalen, werd officieel de vrede beklonken.

Soestdijk
In 1650 werd de Hofstede aan de Soestdijk gebouwd door de rijke Amsterdamse burgemeester De Graeff, die zich tevens bemoeide met de opvoeding van de jonge Oranje van dat moment, de toekomstige koning-stadhouder Willem III.

Willem III kocht in 1674 de hofstede van de familie De Graeff en liet het uitbouwen tot een jachtslot. Als je door de huidige bossen in de omgeving van Soest, Baarn en Amersfoort loopt, over de brede lanen, snap je dat. Zelfs nu, met al ons moderne spoor-, weg- en luchtverkeer, is het een prachtig rustig en uitgestrekt gebied. Je zou niet eens echt verbaasd zijn als je jachthoorns zou horen of een jachtgezelschap zou zien rijden…

Maar Paleis Soestdijk is natuurlijk voor nog steeds heel veel Nederlanders bekend als het woon- en werkpaleis van koningin Juliana, waardoor het kleine dorpje Soestdijk officieel de residentie van Nederland was.

Pannenkoeken
Op mijn weg tussen Baarn en Hollandsche Rading kom ik door Lage Vuursche, een dorp met een hoge pannenkoekenrestaurantdichtheid, zoals ik uit mijn jeugd nog herinner. Als we bij mijn oma op bezoek waren geweest in Bosch en Duin, gingen we even kijken bij vliegveld Soesterberg. Geweldig, om de straaljagers te zien opstijgen. En heel wat keertjes gingen we pannenkoeken eten in Lage Vuursche. En uiteraard doe ik dat vandaag ook…

Drakensteyn
Het prachtige achthoekige kasteeltje Drakensteyn is vanaf de weg eigenlijk niet te zien, maar overal is de aanwezigheid te merken. Hekken, camera’s, lampen, alles om de voormalige koningin te beschermen. In 1360 was er al een hofstede Drakensteyn en in 1640 werd het afgebroken en vervangen door het nu zo bekende achthoekige kasteeltje. Ook hier weer een relatie met de 80 jarige oorlog. De oom van de eigenaar was gezant namens Utrecht bij de vredesonderhandelingen in Münster.

Sinds 1959 is het eigendom van prinses Beatrix, die hiermee eigenlijk in de achtertuin van paleis Soestdijk kwam te wonen. Na haar abdicatie is prinses Beatrix er weer gaan wonen. Dicht in de buurt van het graf van haar zoon, op de begraafplaats van Lage Vuursche.

What if…
Maar wat als prins Maurits geen kapitein-generaal van het Staatse leger was geworden? Alternatieve geschiedenis wordt zoiets genoemd. Een mogelijk scenario is dat de Staten-Generaal vast in staat geweest zouden zijn een andere edelman tot kapitein-generaal te benoemen, zeker met Oldenbarnevelt als raadspensionaris. En waarschijnlijk ook wel met een soort Gouden Eeuw als resultaat. Maar of de Oranjes dan in de Nederland de rol gespeeld zouden hebben die ze nu gespeeld hebben…? Ik denk dat het antwoord kort kan zijn. Nee.

Paleis Soestdijk zou dan nog steeds een hofstede zijn en geen paleis, of misschien zou het helemaal niet meer bestaan. En ik zou zeker niet bij het graf van prins Friso gestaan hebben. Zonder de voorgeschiedenis van ruim 400 jaar geleden, was hij er waarschijnlijk niet geweest en zo ja, dan zou hij een onbekende edelman zijn geweest.

Apart eigenlijk. Denk er maar eens over na. Wat als er iets anders verlopen zou zijn in je eigen voorgeschiedenis, waar zou je dan zijn? Zou je er wel zijn?